Kenan AKBULUT

1. Giriş

Bilindiği üzere Teknoloji Geliştirme Bölgesi, yüksek/ileri teknoloji kullanan ya da yeni teknolojilere yönelik firmaların, belirli bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsünün olanaklarından yararlanarak teknoloji veya yazılım ürettikleri/geliştirdikleri, teknolojik bir buluşu ticari bir ürün, yöntem veya hizmet haline dönüştürmek için faaliyet gösterdikleri ve bu yolla bölgenin kalkınmasına katkıda bulundukları, aynı üniversite, yüksek teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsü alanı içinde veya yakınında; akademik, ekonomik ve sosyal yapının bütünleştiği siteyi veya bu özelliklere sahip teknoparkı ifade eder. Bu bölgeler, yasal dayanaklarını 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’ndan almaktadır.

Son dönemlerde covid-19 salgınında yoğun bakım solunum cihazı üreten, oyun sektörünün önemli ihracat kalemleri arasına girmesini sağlayan ve daha birçok farklı gelişmeler sayesinde talep artışına neden olan teknoloji geliştirme bölgelerinde yapılan Ar-Ge faaliyetlerinde oldukça önemli bir artış yaşanmaktadır.

Bu bölgelerdekiuygulamaları teşvik etmek amacıyla hazırlanan yasal düzenlemelerle birtakım muafiyet ve istisnalar tanınarak, Ar-Ge projelerini özendirici faaliyetlere girişilmiştir. Söz konusu muafiyet ve istisnaların 31/12/2023 yılına kadar uygulanması düzenlenmişken, 03/02/2021 tarih ve 31384 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7263 sayılı Kanun uyarınca anılan tarih 31/12/2028 olarak değiştirilmiş ve istisna ve muafiyetler 5 yıl daha uzatılmıştır.

2.Teknoparktaki Ar-Ge Faaliyetleri ve İstisna Süresinin Uzatılması

Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre Araştırma - Geliştirme kavramı; sözlük anlamında “bir ürünün veya bir çalışmanın etkisini, verimliliğini, geliştirilmesini sağlamak için uzmanlarca yapılan ayrıntılı araştırma” olarak tanımlanmaktadır. Araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) projeleri, bilgi dağarcığını artırmak amacıyla sistematik olarak sürdürülen yaratıcı çalışma ve bu bilginin yeni uygulamalar yaratmak için kullanılması için yürütülen faaliyetlere denir.

5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Projesi Desteklenmesi Hakkında Kanun’a kapsamında araştırma ve geliştirme faaliyeti; araştırma ve geliştirme, kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bunun yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmaları, çevre uyumlu ürün tasarımı veya yazılım faaliyetleri ile alanında bilimsel ve teknolojik gelişme sağlayan, bilimsel ve teknolojik bir belirsizliğe odaklanan, çıktıları özgün, deneysel, bilimsel ve teknik içerik taşıyan faaliyetleri ifade eder.

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun 3 üncü maddesinde, yönetici şirketin, bu Kanuna uygun ve anonim şirket olarak kurulan bölgenin yönetimi ve işletilmesinden sorumlu şirketi ifade ettiği; 5 inci maddesinde de yönetici şirketin, bölgenin kuruluş aşamasında planlama ve projelendirmenin yapılması, gerekli alt ve üst yapı hizmetleri ile bölge için gerekli her türlü hizmetlerin yürütülmesi, bölgenin bu Kanun ve ilgili Yönetmeliklerde gösterilen amaca uygun olarak yönetilmesi, girişimcilerin ve üçüncü şahısların buna aykırı davranışlarının önlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması ile yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır.