Özkan AYKAR

13 sayılı Vergi Usul Kanununun 378 inci maddesinin 2 nci fıkrasına göre mükelleflerin beyan ettikleri matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere karşı dava açamayacakları hüküm altına alınmış olup, sadece vergi hatalarıyla ilgili konularda dava açma haklarının olduğuna yer verilmiştir.

Ancak mükellefler tereddüt ettikleri konularda yargı merciinin hakemliğine başvurmak için, beyannamelerine “ihtirazi kayıt” koymakta ve bu suretle dava yoluna gidebilmektedirler.(1)

Mükellefler tarafından beyannamelere ihtirazi kayıt konulmak suretiyle dava açılması ile ilgili olarak vergi mevzuatında özel bir düzenlemeye yer verilmemiş olup, sadece Vergi Usul Kanununun 112/6. maddesinde; ihtirazi kayıtla beyan edilip ödendikten sonra yargı kararına göre iade edilip yine yargı kararları uyarınca tahsil edilecek vergilerin gecikme faizini hesaplamaya yönelik bir düzenleme mevcuttur. Bunun dışında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27/4. maddesinde ise “ …ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerinden dolayı açılan davalar, tahsilat işlemlerini durdurmaz. Bunlar hakkında yürütmenin durdurulması istenebilir…” hükmü bulunmaktadır.

Diğer taraftan vergi uyuşmazlıklarının yargı yoluna başvurmadan idari aşamada çözümü için vergi sistemimizde yer alan düzenlemelerden biri de pişmanlık ve ıslah müessesesidir. Pişmanlık ve ıslah müessesesi; Vergi Usul Kanununun 371 inci maddesinde düzenlenmiş olup, beyana dayanan vergilerde vergi zıyaı cezasını gerektiren kanuna aykırı hareketlerini ilgili makamlara kendiliğinden dilekçe ile haber veren mükelleflere, belli şartlar altında haber verme tarihinden başlayarak 15 gün içinde vergilerin ve hesaplanan zamların ödemesi halinde, vergi ziyaı cezası kesilmemesini öngören ve mükelleflere kendi beyanlarını düzeltme imkânı tanıyan bir müessesedir.

Mükellefler tarafından “ihtirazi kayıtlı beyanname vermek suretiyle dava açma” hakkı ile “pişmanlık yoluyla beyanname verme” hakkının birlikte kullanılması hali birçok hukuki tartışmayı beraberinde getirmiştir.