Mustafa ŞEN

1. Giriş

Kira sertifikaları, kendi nam ve sertifika sahiplerinin hesabına ve yararına, satın almak veya kiralamak suretiyle devralınan varlıkların finansmanını sağlamak amacıyla düzenlenen ve sahiplerinin bu varlıklardan elde edilen gelirlerden payları oranında hak sahibi olmalarını sağlayan menkul kıymetlerdir.. Tanımda yer alan hak; kira sertifikaları ihracına dayanak her türlü hakkı, varlık ise kira sertifikaları ihracına dayanak haklar dışındaki her türlü varlığı ifade eder.

Sukuk adıyla bilinen kira sertifikaları, Varlık Kiralama Anonim Şirketlerince (VKŞ) ihraç edilir. Kira sertifikası ihracı Sermaye Piyasası Kurulunun iznine tabidir. Kurumlar tarafından yurt dışında kurulacak özel amaçlı bir kurum aracılığıyla gerçekleştirilecek bir kira sertifikası ihraç işlemi Türkiye’de Sermaye Piyasası Kurulu’nun iznine tabi değildir. Yurt dışında kurulacak özel amaçlı kurum tarafından gerçekleştirilecek kira sertifikası ihracı neticesinde sağlanan fonun ilgili şirketlerce kullandırılması sonucunda yapılacak kar payı (faiz) ödemelerine ilişkin kurumlar vergisi stopaj oranı nasıl belirleneceği bu makalemiz içerisinde incelenecektir.

2. Kira Sertifikası (Sukuk)

Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 07.06.2013 tarihli 28670 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (III-61.1) Kira Sertifikaları Tebliği (III-61.1) kira sertifikalarını:“Her türlü varlık ve hakkın finansmanını sağlamak amacıyla varlık kiralama şirketi tarafından ihraç edilen ve sahiplerinin bu varlık veya haktan elde edilen gelirlerden payları oranında hak sahibi olmalarını sağlayan faizsiz finansman ilkelerine uygun menkul kıymettir” şeklinde tanımlamaktadır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Varlık Kiralama Anonim Şirketi tarafından ihraç edilen kira sertifikaları, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 7/A Maddesi kapsamında, kamuya ait taşınmazların HMVKŞ’ye satışı yoluyla yapılmaktadır. Diğer kuruluşlarca ihraç edilen kira sertifikalarının düzenlemesi, Sermaye Piyasası Kurulu’nun 07.06.2013 tarih ve 28670 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan III-61.1 sayılı “Kira Sertifikaları Tebliği” ile yapılmıştır. Tebliğ ile şirketlere kira sertifikası ihracı yoluyla sermaye piyasalarından fon temin etme imkânı sağlanmıştır.Ülkemizde, ilgili yasal düzenlemelerin yapılmasının ardından, hem kamu hem de özel sektör tarafından kira sertifikası ihracı gerçekleştirilmiştir. Yatırımcılar, halka arz edilmek suretiyle ihraç edilen kira sertifikalarını ihraca aracılık eden kurumlar vasıtasıyla satın alabilirler.

Kira sertifikaları;

a) Sahipliğe

b) Yönetim sözleşmesine

c) Alım-satıma

d) Ortaklığa

e) Eser sözleşmesine

Dayalı olarak veya bu sayılanların birlikte kullanılması suretiyle ihraç edilebilir.