Fatih Tuna TUNASOYLU 

Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin vergiye tabi gelirin tespitinde ticari kardan ziyade mali kar dikkate alınır. Mali kar ise ticari karın vergi kanunları dikkate alınarak yeniden belirlenmesidir. Diğer bir ifade ile mükelleflerin yaptığı faaliyet sonucu katlandığı gider ve elde ettiği gelirin vergi kanunlarınca tespit edilmesidir.

Gelir vergisi mükelleflerinin elde ettiği ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 2’nci maddesinde sayılan 7 gelir unsuru vergiye tabi iken kurumlar vergisi mükelleflerinin kurum kazancı vergiye tabidir. Gelir vergisine tabi olan 7 gelir unsurundan olan ticari kazanca ilişkin hükümlere GVK’nın 37-51’nci maddelerinde yer verilmiştir. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre kurum kazancının tespitinde ise ticari kazanca ilişkin hükümlerinin dikkate alınacağı belirtilmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 38’inci maddesinde bilanço usulüne göre ticari kazanç; teşebbüsteki öz sermayenin hesap döneminin sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müspet fark olarak tanımlanmıştır. Yine aynı maddede ticari kazancın bu şekilde tespit edilmesinde 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) değerlemeye ait hükümleri ile bu Kanun’un 40’ıncı ve 41’inci maddeleri hükümlerine uyulacağı belirtilmiştir.

Değerlemeye ilişkin hükümlere VUK’un 258-330’uncu maddelerinde yer verilmiştir. Buna göre değerleme, vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen gün ve zamanlardaki değerlerinin belirlenmesidir. Kanun’da hangi iktisadi kıymetin hangi değerleme ölçüsüyle değerleneceği açıkça belirtilmiştir. Mükellefler iktisadi kıymetlerini Kanun’da yazılı değerleme ölçüleriyle değerlemek zorundadırlar.

Mükellefler sahip oldukları TL ve döviz cinsindeki paralarını da VUK hükümlerine uygun olarak değerlemek zorundadırlar. Bu çalışmamızda mükellefin TL ve döviz cinsinden yabancı paraların değerlemesi ile noksan veya fazla paranın vergi kanunları açısından değerlendirilmesi açıklanmaya çalışılmıştır.