İbrahim Tolga ESEN

Gelir Vergisi Kanunu (GVK) 40 ve 68. maddelerinde yapılan düzenlemeler ile 1/1/2020 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemi gelir ve kazançlarına uygulanmak üzere mükelleflerin işletmelerinde kullanılan binek aracına ait harcamaların gider yazılmasında kısıtlamalar getirilmiştir. Bu konuda uygulama hakkında ayrıntılı açıklamalar GVK Genel Tebliğ No:311’in beşinci bölümünde yapılmıştır. Tebliğe göre, gider kısıtlaması her bir binek aracı için ayrı ayrı uygulanır.
Hangi Araçlar Binek Otomobilidir?
Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 87.03 pozisyonunda yer alan motorlu taşıtlar binek otomobildir. Binek otomobil tanımı KDV mevzuatı bakımından da önemli olduğundan 60 No.lu KDV Sirkülerinin (5.10) bölümünde bu konu ile ilgili geniş açıklamalar yapılmıştır. Prensip olarak şoför dahil 9 ve daha az kapasiteli insan taşımaya mahsus araçlar binek otomobildir. Şoför dahil 10 ve daha fazla kapasiteli araçlar 87.02 pozisyonundadır ve binek otomobili sayılmaz. Bazı istisnalar hariç “4x4” diye tabir edilen arazi taşıtları da binek aracı sayılır. Yolcu taşıma kapasitesi yanında aracın aks sayısı, aracın yük ve insan taşıma kapasitelerinin birbirlerine olan oranları da bir aracın binek otomobil sayılmasında dikkate alınır.
Binek Otomobil Gider Kısıtlaması Kapsamına Hangi Mükellefler Girer Hangileri Girmez?
Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobiller için kısıtlama uygulanmayacaktır. Bunun dışında kalan mükellefler binek otomobillere ilişkin ödemelerinin ilgili kanun maddelerinde yazılan kısmını gider yazabilirler.
Araç kiralama işi ile iştigal eden mükellefin bu amaçla kullandığı binek otomobillerine gider kısıtlaması uygulanmaz.
Sürücü kursu faaliyeti kısmen veya tamamen binek otomobillerinin çeşitli şekillerde işletilmesi kapsamındadır söz konusu faaliyet için kullanılan binek otomobillere münhasır olmak üzere, bunlara ait tamir, bakım, yakıt ve benzeri cari giderlerin tamamı kabul edilir. ( 04.07.2022 tarih ve 62030549-125[10-2020/49]-759777 sayılı özelge.)
Gelir İdaresi , 38418978-120[40-2020/9-İ]-451502 sayı ve 23.12.2021 tarihli özelgesinde otomobil alım-satımı yapan mükelleflerin bu amaçla aldıkları otomobilleri için katlandıkları giderlerinin gider kısıtlamasına tabi olduğunu belirtmiştir.
Kargo firmalarının binek otomobilleri için gider kısıtlaması uygulanacaktır. (05.06.2023 tarih ve 64597866-120-11296 sayılı özelge )
Öte yandan faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu faaliyetleri için kullanmadıkları binek otomobiller gider kısıtlamasına tabidir. Örneğin araç kiralama firması aktifinde bulunan bir binek otomobili kiralamıyor , otomobil şirket çalışanları tarafından kullanılıyor ise bu otomobil için gider kısıtlaması hükümleri uygulanır.
Kiralama Giderleri:
Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere, kiralama yoluyla edinilen binek otomobillerinin her birine ilişkin aylık kira bedelinin 2026 yılı için 46.000 (2025 yılı için 37.000) Türk lirasına kadarlık kısmı gider yazılabilecek fazlası kanunen kabul edilmeyen gider olacaktır. Gider yazılabilen aylık kira bedeli her yıl yayımlanan Gelir Vergisi Tebliğleri ile yeniden değerleme oranında artırılmaktadır.
Binek otomobillerin günlük şekilde kiralanmasında gider kısıtlaması, günlük kiralama bedelinin hesaplanması suretiyle uygulanacaktır. Kiralama giderlerine ilişkin günlük gider kısıtlamasının uygulanmasında, kiralamanın yapıldığı tarihte gider olarak dikkate alınabilecek aylık azami kiralama giderinin o ayın gün sayısına bölünmesiyle elde edilecek tutar dikkate alınacaktır.
Örneğin mükellef 2025 yılının Aralık ayında 1 haftalık otomobil kiralamış ise 2025 yılı için aylık gider yazılabilecek gider 37.000 TL 31’e bölünerek (Aralık ayında 31 gün olduğu için) günlük tutar bulunacak , günlük tutar 7 ile çarpılarak bir haftalık otomobil kiralaması için gider yazılabilecek tutar hesaplanacaktır.
Serbest meslek kazançlarında geçerli olan "tahsil esası" kuralı gelirler ve giderler yönünden geçerli olduğundan, yıl içerisinde mal ve hizmet alım bedelleri ödemenin yapıldığı yılda gider olarak dikkate alınır. Buna göre serbest meslek erbabı 1 aylık dönemden fazla süre ile yaptığı kiralamalarda kira bedelini peşin öderse yaptığı ödemenin tamamını gider yazabilir. Ancak binek otomobil kiralamalarında ilgili yıl için belirlenen vergi kanunlarına göre kabul edilen gider tutarı dikkate alınmalıdır.
Örneğin serbest meslek erbabı 2025 yılında 1 senelik binek otomobil kiralamış ve kira bedelini peşin olarak ödemiş ise ödemenin 37.000 x12 TLsini ödemenin yapıldığı dönemde gider yazabilecektir.
Ticari kazançta tahakkuk ve dönemsellik ilkesi geçerli olduğundan ticari kazanç elde eden mükellefler kira ödemesini peşin yapsalar dahi bu ödemeyi aylık dönemler halinde gider yazabilirler.
Binek Otomobillere İlişkin Tamir, Bakım, Yakıt Ve Benzeri Giderler