Erol GÜNER

Çalışma hayatında işveren tarafından tazminat ödenmesi, genellikle işçinin işten çıkartılması esnasında söz konusu oluyor. Örneğin, ihbar sürelerine uymadan işçi çıkartılırsa ihbar tazminatı, haklı bir neden veya istifa söz konusu olmadan işçi çıkartılırsa kıdem tazminatı, sendikal nedenle işçi çıkartılırsa sendikal tazminat ödenmesi gerekiyor. Ancak bunların yanında işverenlerin işçi alırken de sorumluluk altına girmelerine ve tazminat ödemelerine neden olabilecek durumlar ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle yeni işçi alırken işçinin geçmişine dikkat etmek gerekir. Bir işçiyi işe alırken işverenin mutlaka eski işinden nasıl ayrıldığını araştırması gerekiyor. Aksi takdirde kendisini yüklü tazminatlarla karşı karşıya bulabilir.
İş Kanunu’nun 23 üncü maddesinde yer alan düzenlemeye göre işçi kurallara uymadan işten ayrılmışsa yeni işverenin sorumluluğu söz konusu oluyor.
Hizmet sözleşmeleri kural olarak belirli süreli olarak yapılmışsa sürenin bitiminde, belirsiz süreli olarak yapılması halinde ise taraflardan birinin diğer tarafa yönelteceği fesih bildiriminden sonra, işçinin çalışmış olduğu süreye göre geçmesi gereken müddet bitiminde sona erecektir. Kural bu olmakla beraber, gerek işçinin gerekse işverenin aksi yönde bir harekette bulunması da mümkündür. Bu anlamda her iki tarafın da, hizmet sözleşmesinin belirli süreli olması durumunda, söz konusu belirli süre sona ermediği halde, sözleşmeden doğan temel borçlarını yerine getirmemeleri; sözleşmenin belirsiz süreli olması halinde ise fesih bildiriminde bulunduktan sonra İş Kanunu md.17/A’da belirtilen bildirim sürelerine uymamaları söz konusu olabilir. Ne var ki, çalışma hayatında makul bir güven ortamını tesis etmek amacını güden mevzuatın böyle bir durumu koruması mümkün değildir. Bu maksatla İş Kanunu birtakım yaptırımlar getirmiştir. İş Kanunu 23.madde de bunlardan biridir. Günümüzde, özellikle yerine yenisi zor bulunacak tarzda özelliklere sahip olan işçiler sözleşme süreleri dolmadan ya da ihbar önellerine uymadan, yeni işverenin sunduğu daha yüksek ücret veya daha çekici çalışma koşullarının etkisiyle işlerini terk edebilmektedirler. Nitelikli elemanlara ihtiyacın giderek arttığı günümüzde bu durum doğal karşılanmakta ise de, bazı hukuki problemleri de beraberinde getirmektedir. Üstelik, söz konusu işçilerin aldıkları yüksek miktarlardaki ücretler de dikkate alındığında, doğan ihtilaflar sonucunda söz konusu olabilecek tazminat miktarları ciddi oranlara ulaşabilecektir. İşte İş Kanunu 23.madde belirli koşulların gerçekleşmesi halinde, eski işverene ödenmesi gereken bu tazminattan, işçiyi işe alan yeni işvereni de, işçi ile birlikte sorumlu tutma yoluna gitmiştir.
YASAL DÜZENLEME:
4857 sayılı İş Kanununun 23. Maddesine göre;
“Yeni işverenin sorumluluğu
MADDE 23. - Süresi belirli olan veya olmayan sürekli iş sözleşmesi ile bir işverenin işine girmiş olan işçi, sözleşme süresinin bitmesinden önce yahut bildirim süresine uymaksızın işini bırakıp başka bir işverenin işine girerse sözleşmenin bu suretle feshinden ötürü, işçinin sorumluluğu yanında, ayrıca yeni işveren de aşağıdaki hallerde birlikte sorumludur:
a) İşçinin bu davranışına, yeni işe girdiği işveren sebep olmuşsa.
b) Yeni işveren, işçinin bu davranışını bilerek onu işe almışsa.
c) Yeni işveren işçinin bu davranışını öğrendikten sonra dahi onu çalıştırmaya devam ederse.”
İş Kanunu 23.maddede “yeni işverenin” sorumluluğu düzenlenmektedir. Buna göre, süresi belirli olan veya olmayan sürekli hizmet sözleşmesi ile bir işverenin işine girmiş olan işçi, sözleşme süresinin sona ermesinden önce, yahut, bildirim öneline uymaksızın işini bırakıp başka bir işverenin işine girerse, hizmet sözleşmesinin bu surette feshinden ötürü eski işverenin zararından işçinin sorumluluğu yanında yeni işveren de, a) işçinin bu davranışına eğer kendisi sebep olmuşsa, b) işçinin bu davranışını bile bile onu işe almışsa, c) işçinin bu davranışını öğrendikten sonra dahi onu çalıştırmaya devam ederse, hakimin belirteceği derecede sorumlu olacaktır.
Görüldüğü gibi, 23.madde, yeni işverenin sorumluluğunu düzenlemektedir. Yoksa işçinin sorumluluğunu değil. Çünkü işçi işini zamansız bıraktığı takdirde, yeni işverenin işine girmemiş olsa bile, eski işverene karşı sorumlu olacaktır. İşçinin sorumluluk kaynağı yeni işverenin işine girme değil, haksız fesihte bulunarak eski işverene zarar vermesidir.
Yeni işverenin yukarıda genel hatlarıyla açıklanan sorumluluğu bazı koşulların gerçekleşmesine bağlanmıştır. Bu koşulları işçi ve işveren açısından olmak üzere 2’ ye ayırabiliriz.
İŞÇİ İLE İLGİLİ KOŞULLAR
1. İşçinin belirli süreli hizmet sözleşmesi ile çalıştığı işyerinden sözleşme süresinin bitmesinden önce ayrılması,
2. İşçinin belirsiz süreli bir hizmet sözleşmesi ile çalıştığı işyerinden bildirim sürelerine uymaksızın ayrılması
YENİ İŞVERENLE İLGİLİ KOŞULLAR
1.İşçinin bu davranışına yeni işine girdiği işverenin sebep olması,
2.Yeni işverenin işçinin bu davranışını bilerek onu işe almış olması,
3.Bu davranışını öğrendikten sonra dahi onu çalıştırmaya devam etmesi