Mehmet YÜCEL

1. GİRİŞ

Günümüzde şirketlerin büyük bir kısmı globalleşen  dünya ve globalleşen ekonomi nedeniyle Türkiye’de yerleşik olmayan kişilere ve kurumlara hizmet vermektedir. Bu bağlamda yurt dışından temin edilmesi istenilen hizmet veya ürünlerin temin edilmesinde aracılık hizmetleri ve yurt içinde firmaların elinde bulunan ürünlerin veya yurt dışında hizmet sunulmasına pazar bulunmasında aracılık hizmetleri verilebilmektedir. Bu kapsamda aracılık veya danışmanlık hizmeti veren firmalar, bu hizmetleri karşılığında genellikle belli bir komisyon alınmakta ve hizmet faturası düzenlenmektedir. Yine globalleşmenin bir sonucu olarak Türkiye bu güne kadar birçok ülke ile Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması imzalamıştır.

2. YURTDIŞI ARACILIK HİZMETLERİNİN İŞLEYİŞİ VE KONUDA YAŞANAN 
DURAKSAMA VE TEREDDÜTLER

Yurtdışı aracılık hizmetleri çeşitli şekillerde olabilmektedir. Örneğin mekanik ve elektrik bileşenli makine, motor, otomobil, alet, cihaz, iletişim vb. ekipmanlarının test ve analiz faaliyetlerini gerçekleştiren (Türkiye’de faaliyet gösteren) bir şirketin, bu çerçevede İngiltere’de bulunan yabancı bir şirket adına yurt içinden ve yurt dışından müşteri bulduğunu, İtalya ve Hindistan gibi ülkelerde bulunan şirketlere araç muayene testi yaptırdığını, bahsi geçen yabancı şirketlerle Türkiye’de faaliyet gösteren şirket arasında mal ithali ve mal ihracının olmadığını, sadece hizmet ithali ve ihracı yapıldığını, bu faaliyet sırasında İngiltere’deki X şirketi için yurt dışında bulduğu ve hizmet aldığı Y şirketi tarafından Türkiye’de faaliyet gösteren şirkete hizmet faturası kesildiğini, Türkiye’de faaliyet gösteren şirket tarafından da İngiltere’de bulunan şirkete hizmet faturası düzenlendiğini; İngiltere’de bulunan X şirketi için Hindistan’daki Z şirketine otomobil emniyet kemeri uygunluk testi yaptırıldığını, test aşaması sonrasında Hindistan’daki Z şirketinin yapmış olduğu uygunluk testi karşılığında Türkiye’de faaliyet gösteren şirkete hizmet faturası düzenlediğini varsayalım. Bu durumda hizmetin yurt dışında gerçekleştiği ve yurt dışında faydalanıldığı aşikardır. Bu şekilde Türkiye’de faaliyet gösteren şirket tarafından aracılık edilen hizmetlerin vergisel boyutu (katma değer vergisine tabi olup olmadığı ve stopaj Türkiye’de faaliyet gösteren şirketin sorumluluğu olup olmadığı) konusunda duraksama ve tereddütler yaşanabilmektedir. İşbu yazımızda bu konuda yaşanan duraksama ve tereddütler giderilmeye çalışılacaktır.

3. GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME