Güven DENİZ

1. Giriş

Demokratik toplumların en yegâne paydaşlarının başında yerel yönetimler ve kamuoyu denetimi gelmektedir. Zira layıkıyla uygulanan bir demokrasinin varlığından söz edebilmek için yönetimde merkezi idarenin yanında yerel yönetimlerinde yer alması olmazsa olmaz şartlardan birisidir. Aynı şekilde etkin bir kamuoyu denetimi de demokrasinin varlığına ilişkin en önemli göstergelerdendir. Dolayısıyla yerel yönetimlerin kamuoyu denetimine tabi tutulması, ileri demokrasinin uygulandığı ülkelerde en verimli şekilde uygulanmaktadır.

Yerel yönetimlerde kamuoyu denetimi, merkezi denetimin dışında bir faaliyet olarak etkin ve doğrudan bir denetim yapabilme imkânı sunmaktadır. Bu anlamda yerel yönetimlerde şeffaflık, hesap verebilirlik ve saydamlığın sağlanmasında en etkili araçlardan biri kamuoyu denetimidir. Kamuoyu denetimi, hizmetin sunulduğu kitle tarafından yapılmakta ve böylece demokratik bir denetim usulü hayata geçirilmektedir. Bu çalışmada, yerel yönetimlerin denetlenmesinde kamuoyu denetiminin nasıl yapılacağı, söz konusu denetimde hangi araçların kullanıldığı, nasıl sonuçlar meydana getirdiği üzerinde kısa bir değerlendirme yapılacaktır.

2. Yerel Yönetimlerde Kamuoyu Denetimi

Denetimin bir türü olarak kamuoyu denetimi, bireylerin zihinsel uyanmalarıyla doğru orantılı gelişen bir denetim türüdür. Kamuoyunun denetleme fonksiyonlarını ifa edebilmesi için toplumu oluşturanların entelektüel yapılarının çağın getirileriyle örtüşmesi gerekmektedir. İdare üzerindeki denetim yollarından biri de, kamuoyu denetimidir.(1) Kamuoyu denetimi, demokrasinin tam olarak yerleştiği toplumlarda etkin ve etkili bir denetim çeşidi olarak bilinir.

Bu denetim yönteminde, bireylerin tek tek veya toplu olarak yazılı, sözlü veya gösteri yaparak veya kamu mallarından veya bireysel imkânlarından yararlanarak fikir ve düşüncelerini, idarenin yanlış buldukları eylem ve işleminin geri alınmasını, sonuçlarının tazminini, eylem ve işlemin kendi istekleri doğrultusunda yeniden düzenlenmesini istemeleri, bunun için de kamu makamlarını uyarma, kınama, protesto etme, aydınlatma, etkileme vb. yöntemleri kullanmaları sık karşılaşılan durumlardır. Kamuoyunun rahatsızlık duyduğu konularda uyarı için umumi yerlerde broşür, duyuru, bildiri dağıtılması, bunların posta kutusuna bırakılması, umumi yerlerde bağış, yardım toplanması, posterler ve sembollerin asılması, yurttaşlık hakları gösterileri ve boykotlar, grevler gerçekleştirilmesi de bu çerçevede ele alınmaktadır. Yine, kamuoyu denetiminde bireysel hareketlerin de yönetim üzerinde etkisi olmakla birlikte, sivil toplum örgütlerinin ve geniş kitlelerin etkisi daha çok olmaktadır.