Yeterli sermayesi veya teknolojisi olmayan, özellikle gelişmekte olan ülkelerin hükümetleri, büyük sermaye gerektiren yatırımları yap-işlet-devret modeli ile özel şirketlere yaptırma yolunu tercih etmektedirler. Bu model ile şirketler gerekli yatırımı yaparak, sözleşmede belirtilen süre içerisinde söz konusu gayrimenkulü kullanır ve süre bitiminde gayrimenkulu devlete devrederler. YİD modeli ile kamusal altyapı yatırımlarının özel şirketlere yaptırılması, son yıllarda tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de revaçta olan bir uygulamadır. Özellikle Türkiye, YİD modeli ile ilgili olarak hazine garantisi düzenlemesinin mevzuat altyapısının tamamlandığı 2013 yılı sonrasında büyük projelere adım atmıştır. Bu bağlamda devlet ile şirketler arasında imtiyaz sözleşmeleri gerçekleştirilmektedir. İmtiyaz sözleşmeleri, bir kamu hizmetinin gerçek veya tüzel kişilere idarece kamu yararı çerçevesinde gördürülmesini düzenleyen sözleşmelerdir. İdare tek yanlı iradesiyle sözleşme şartlarında kamu yararına göre değişiklikler ve yenilikler yapılmasını imtiyazlı şirketten isteyebilir. Şirketin görevlerini yerine getirmemesi veya ağır şekilde aksatması halinde işletmeye el koyabilir.

Sözleşmenin feshi yoluna da gidebilir. Buna karşılık imtiyazlı şirkete yaptığı hizmet karşılığında ücret alma hakkı verilir.

İmtiyaz elde eden işletme açısından gayri maddi bir duran varlıktır ve gayri maddi duran varlıklar için amortisman yerine itfa kavramı kullanılmaktadır. Bu ortaklığın özel kısmında bulunan şirketlerin vergisel açıdan dikkat etmeleri gereken hususlar bulunmaktadır. Bu çalışmamızda, YİD modeli ile sözleşme imzalayan şirketlerde sermaye itfası ve amortisman uygulamasını ele alınacaktır.

YAP-İŞLET-DEVRET (YİD) MODELİ NEDİR?