Vergi kaçakçılığı; vergi ziyaı oluşması şartı aranmaksızın, VUK m.359’da yazılı fiillerin kasten işlenmesi suretiyle, devletin vergi alanında koyduğu kamu düzenini bozucu ve hukuk düzeninin kabul etmediği bir suç tipidir. Maddede sayılan fiiller, hareketlerin ağırlığı ve cezaları dikkate alınarak, kanundaki düzenlemeye de uygun bir şekilde üç grup altında ele alınmaktadır. Bunlardan m.359/a-2’de “muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlemek veya kullanmak” 18 aydan 3 yıla; m.359/b “belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenlemek veya kullanmak” 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasına bağlanmıştır.

Uygulamada, vergi incelemesi sırasında vergi kaçırıldığına dair kuvvetli belirtilerle karşılaşılması durumunda, vergi müfettişlerinin bu belirtilerin suç delili teşkil edip etmediğine karar vermesi ve suç kanaati oluşursa, düzenledikleri rapor doğrultusunda Savcılıklara olayın intikali gerçekleşmektedir. Vergi müfettişleri, çoğu zaman en küçük şüpheyi dahi raporlayabilmekte ve soruşturma/kovuşturmaya başlanmasına neden olabilmektedir. Hiç şüphesiz vergi müfettişleri, kamunun zarara uğramaması adına, olayın maddi gerçeği ortaya çıkarmakla yükümlü olan mahkemeler tarafından çözülmesi adına hareket etmektedirler. Ancak, gerek olayın adli mercilere intikali dolayısıyla mükellef açısından oluşan itibar kaybı gerekse mükellefin ve ilgili diğer kişilerin karşı karşıya kaldıkları cezai sorumluluk baskısı dolayısıyla sorunlar yaşanabilmektedir.

Bahse konu sorunların bir nebze olsun aşılabilmesi adına ve uygulamada birliğin sağlanması amacıyla, Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı’nca 20.02.2015 tarihinde “Sahte Belge veya Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı Belge Düzenleme ve Kullanmaya İlişkin İncelemelerde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge” çıkarılmıştır.