Türk vergi sisteminde elde edilen gelir yada kazancın mükellef tarafından beyan edilmesi esası geçerlidir. Bu durum beraberinde mükellef beyanlarının doğruluğunun tespit edilmesini getirmektedir.

Vergi incelemeleri ile ilgili hükümler 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 134-141. maddeleri arasında düzenlenmiş olup, 134. maddesinde, vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu belirtilmiştir. Buna göre bu işlem, mükellefin ödediği verginin defter, hesap, kayıt ve belgeler ile gerekli olduğunda yapılacak fiili envanter ve araştırmalardan elde edilecek bulguların uygunluğunun incelenmesi ve doğruluğunun saptanmasıdır. Diğer taraftan vergi incelemesinin mükellefin gelirini doğru beyan etmesi sürecinde öğretici olma özelliği de vardır. Bu nedenle vergi inceleme sürecinin tam olarak bilinmesi, sağlıklı bir vergi incelemesi için mükellef ile gelir idaresi arasındaki iletişimi arttıracaktır.

VUK’un 137. maddesinde “Bu kanuna veya diğer kanunlara göre defter ve hesap tutmak, evrak ve vesikaları muhafaza ve ibraz etmek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzel kişiler vergi incelemelerine tabidirler” hükmü yer almaktadır. Vergi incelemesine, vergi beyannameleri ve ekleri üzerinde ve/veya harici bilgilere dayanılarak yapılan risk analizi sonuçlarına göre veya belirli vergi konularına yönelik olarak düzenlenen görüş ve öneri raporlarına dayanılarak yada yapılan bir ihbar/şikayet sonucuna göre başlanılır. Ancak mükellefler, Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesine göre, risk analizi neticesinde riskli bulunmaması, ihbar veya şikâyet olmaması halinde dahi incelemeye alınabilir.