Mehmet SAY

Uzlaşma: ihtilaf konusu olayın karşılıklı çıkarların bir kısmından karşılıklı olarak vazgeçerek çözümlenmesidir. Uzlaşma aslında bir pazarlık olarak değerlendirilebilir.
Türk vergi hukukundaki uzlaşma müessesesi Alman Vergi sistemi ile benzerlik göstermektedir.
Vergi hukukunda uzlaşma müessesesi, Tarhiyat Öncesi Uzlaşma ve Tarhiyat Sonrası Uzlaşma olarak iki şekilde olmaktadır.
Mükelleflerin;
- kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten
- yanılmadan kaynaklandığının veya
- vergi hataları ile bunun dışında her türlü maddi hata bulunduğunun veya
- yargı kararları ile idarenin ihtilaf konusu olayda görüş farklılığının olduğu durumlarda
Vergi ziyaına sebebiyet vermesi sonucunda, mükellef ile idare arasında uzlaşma hakkı tanınması ve ihtilafların en aza indirilerek kamu alacağının bir an evvel hazineye intikali hedeflenmiştir. Uzlaşma müessesi ile ihtilaf idari aşamada çözümlenerek yargı yoluna gerek kalmamaktadır.
Gerçekten de ihtilafların yargı aşamasında çözümlenmesi hem zaman hem mali açıdan gerek idareye gerekse mükelleflere ağır bir külfet getirmektedir.
Maliye Bakanlığı vergi incelemesine kesilecek cezalarda tarhiyat öncesi uzlaşma yapılmasına izin verebilmektedir. Dolayısı ile henüz tarhiyat aşamasına gelmeden de mükellefler uzlaşma müessesesinden faydalanabilmektedirler.

UZLAŞMA MÜESSESESİNİN KANUNİ DAYANAKLARI
213 Sayılı Vergi Usul Kanununun Ek 1 ila 18. Maddeleri ile düzenlenmiştir.
Ek 1. maddedeki yetkiye dayanarak hazırlanan Uzlaşma yönetmeliği ve Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Yönetmeliği uygulamaya yön vermektedir.
Uzlaşmaya konu olan cezalar
Bilindiği üzere taşrada uzlaşma komisyonları tarafından vergi asılları uzlaşmaya konu edilmemekte idi son düzenleme ile vergi aslında uzlaşma kanun kapsamından çıkarılmış fiili uygulama kanuni zemine oturtulmuştur.
Vergi asıllarında uzlaşılmaması düzenlemesinin eleştirilecek tarafları olsa da makalemizin konusunu oluşturmamaktadır.
Dolayısı ile uzlaşmanın konusuna ikmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergi ziyaı cezaları girmektedir.
26/10/2021 tarihinden itibaren ise (2024 yılı için ) 23.000 Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları uzlaşmaya konu olabilmektedir.
Uzlaşmaya Konu Edilemeyecek Cezalar