Yiğit İLİK

Veraset ve intikal verginin konusu, Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye’ de bulunan malların veraset tarikiyle veya her hangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikali olarak belirtilmiştir. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunun’ da bu hüküm yer almakla beraber Medeni Kanun’ da yer alan “edinilmiş mallara katılma” rejimine ilişkin herhangi bir hükme yer verilmemiştir.

Yürürlükte olan Medeni Kanunda eşlerin başkaca bir rejimi seçmemeleri durumunda 01.01.2002 tarihinden sonra “edinilmiş mallara katılma” rejimine tabi olacakları bunun sonucu olarak 01.01.2002 tarihinden sonra edinilen malların eşlerin ortak malı olacağı hüküm altına alınmıştır.

Medeni Kanunda yer alan bu hüküm kapsamında eşlerden birinin vefatı durumunda 01.01.2002 tarihinden sonra murisin adına kayıtlı malların yarısının eşin sayılıp sadece yarısının veraseten intikal ettiği varsayılırsa verginin matrahında ciddi tutarda değişiklik meydana gelecektir.

Bu konu ile ilgili olarak, yayımlanan bir özelge haricinde yasal mevzuatta başkaca bir hükmün yer almaması ve verilen özelgede detaylı bir açıklamaya yer verilmemesi uygulamada net olmayan bir duruma sebep olmuştur.

VERASET VE İNTİKAL VERGİSİNİN KONUSU

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 1’ inci maddesinde veraset ve intikal verginin konusu, Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de bulunan malların veraset tarikiyle veya her hangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikali olarak belirtilmiştir. Aynı Kanunun 2’ nci maddesinde yer aldığı üzere “mal” tabiri mülkiyete mevzu olabilen menkul ve gayrimenkul şeylerle mameleke girebilen sair bütün hakları ve alacakları ifade etmektedir.

Bu kapsamda murisin sahip olduğu gayrimenkuller, menkul mallar, ortak olduğu şirket hisseleri ve benzerleri varislerine veraseten intikal ettiğinde bu verginin konusunu oluşturmaktadır.

Veraset ve İntikal Vergisinin mükellefi, veraset yoluyla veya ivazsız bir tarzda mal iktisap eden kişilerdir. Bu kişiler veraset yoluyla adına intikal eden mallar için kanunda belirtilen sürelerde ve şekillerde beyannamelerini verirler.

Diğer vergilerden farklı olarak beyan edilen veraset ve intikal vergisi beyannamesine ilişkin idare tarafından kanunda belirtilen şekil ve değerlemelerle ikinci bir tarhiyat yapılır.

EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİNİN VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ’ NE ETKİSİ

4721 sayılı Medeni Kanunun 202’ nci maddesinde “Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler” hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun 218’ inci maddesinde, edinilmiş mallara katılma rejiminin, edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsayacağı belirtilmiştir.

Medeni Kanununun 219’ uncu maddesi; “Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir.

Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır:

1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler,

2. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,

3. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,

4. Kişisel mallarının gelirleri,

5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler” şeklindedir.