Fırat İNSEL

Modern toplumlarda vergi kamu harcamalarının finansmanı, temel insan haklarının ve ihtiyaçlarının karşılanması, gelir ve servet dağılımındaki adaletsizliğin giderilmesi ve hali hazırda içinde bulunduğumuz ekonomik sistemin yarattığı olumsuz etkilerin giderilmesi amacıyla devletler tarafından vatandaşlarından toplanmaktadır. Ülkemizde hali hazırda vergi sistemi genel itibariyle mükelleflerin beyanı üzerine tespit edilen ve bunun üzerinden alınan vergilerden oluşmaktadır. Ancak mükelleflerde genel itibariyle vergi bilincinin oluşmamış olması, ekonomik, finansal, kültürel sebeplerle yasal yollarla vergiden kaçınma ve yasal olmayan yollarla vergi kaçırma gibi durumlar kaçınılmaz olarak kendini göstermektedir. Bu nedenle vergi gelirlerini beyan eden mükelleflerin beyanlarının vergi idaresi tarafından denetlenmesi gereği doğmaktadır.

Tarihsel süreçte kişilerin hak ve özgürlükleri çeşitli süreçlerden geçmiştir. Her bireyin asgari düzeyde insanca yaşama onuru ve şerefi bulunmaktadır. Devletler bunu hem kendini, hem de devletin organlarının sınırlarını çizen ve keyfiliğinin önüne geçmesini sağlayacak anayasal belgelerle, uluslaşası anlaşmalar ve sözleşmelerle sağlamaktadır. Ancak bu hak ve özgürlükleri sağlamak için hem ülkelerin hukuksal anlamda kendini tamamlaması hem de hakların ve özgürlüklerin gerçekleşmesi noktasında yeterli kaynaklarının bulunması gerekir.

Makalemizde kamu harcamalarında ve modern devletlerde kaçınılmaz olan vergilerin denetiminden ve bu denetimleri aksatan nedenlerden bahsettikten sonra; denetimleri aksatan ve son yıllarda ülkemizde fazlasıyla tartışma konusu olan vergi artırımlarını anlattıktan sonra bu afların olumlu -olumsuz etkilerine bakılacaktır. Nihai olarak ülkemizde kamu gelirleri ve bireylerin en önemli anayasal hakkı olan adil yargılanma hakkı bağlamında vergi aflarının adalet harcamalarına etkilerini tartışacağız.

1.Vergi Denetimi Kavramı