Mahmut ÇOLAK

YASAL DAYANAK

“4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan sigortalıların işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmeleri halinde, bu görevleri yaptıkları sürece, sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve yükümlülükleri devam eder.”

MEVZUATIN TEKLİĞİ

Türkiye’nin imzaladığı ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri birlikte değerlendirildiğinde,  sözleşmelere egemen olan kimi ilkelerin varlığı söz konusudur. Bunlardan biri de “mevzuatın tekliği” ilkesidir. Bu ilkeyle bir kimsenin, aynı sürede sözleşmeye taraf iki ülkenin sosyal güvenlik sistemine tabi olması gereken durumlarda, primlerin ödenmesinde ve yardımların yapılmasında geçerli olan esaslar belirlenmekte, böylece doğabilecek sorunların ve her çeşit karışıklığın önlenmesi amaçlanmaktadır. Mevzuatın tekliği ilkesi ile sadece sigortalının değil, aynı zamanda sözleşmeye taraf ülkelerde faaliyet gösteren işverenlerin hak ve yükümlülükleri de saptanmıştır. Zira işverenler açısından çalıştırdıkları kimselerin hangi ülke mevzuatına tabi olacakları, dolayısıyla primlerin hangi ülke yetkili kurumuna ödeneceği açıklığa kavuşturulmuş olmaktadır. Diğer bir deyişle, bununla “çifte sigortalık” giderilmektedir.Mevzuatın tekliğe ilkesine göre, bir kimse çalıştığı ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına tabi olur. Ancak, bu genel kurala, yine sözleşmede yer alan hükümlerle, kimi istisnalar öngörülmüştür. İstisnalarda belirtilen görevlerde istihdam edilenler, çalıştıkları ülke mevzuatı yerine, zorunlu veya tercihlerine bağlı olarak, bunları gönderen veya bunların sürekli oturdukları veyahut vatandaşı bulundukları ülke mevzuatına göre sigortalı sayılabilmektedirler. Bu istisnalar başında, kuşkusuz Türkiye tarafından geçici bir süre ile sözleşmeli bir ülkeye çalışmak için gönderilenler gelmektedir.

İkili sözleşmelere göre, bir taraf ülkesinde ücretli çalışanlar (işçiler), bu çalışmaları ile ilgili olarak, kendilerinin diğer taraf ülkesinde oturmaları ya da işverenin veya işverenin işyeri merkezinin diğer taraf ülkesinde bulunması halinde bile, genellikle çalıştıkları taraf ülke mevzuatına göre sigortalı olurlar.Ücretli çalışanın ikametinin, işvereninin ve işyeri merkezinin diğer ülkede olması sonucu değiştirmez.

“Geçici görevlendirme”, bir sözleşmeli ülkede istihdam edilen çalışanın belirli bir işin ifası için belli bir süre ile diğer sözleşmeli ülkeye geçici olarak gönderilmesidir.  Her geçici görevlendirme, ikili sosyal güvenlik sözleşmesi kapsamında değerlendirilemez. Bunun için gerekli koşullar şunlardır: