Ufuk ÜNLÜ

Dünya genelinde artan ticari işlemler hacmi ve çok uluslu şirketlerin gerçekleştirdiği faaliyetler, döviz bazlı işlemlerin hacmini de aynı oranda artırmıştır. Mal alım satıma bağlı olarak farklı para cinslerinin kullanım zorluğu ortaya çıkmış ve nihayetinde, kur farklarının muhasebe sistemlerine yansıtılma gereği düzenlenmesi gereken bir alan haline gelmiştir. Söz konusu durum Türkiye Muhasebe Standartlarında, TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri Standardı olarak ele alınmıştır. Bu çalışmada, söz konusu standardın anlaşılmasına yönelik özet bilgiler sunulacak olup, sonrasında örnek olaylar vasıtasıyla standardın uygulanma süreci gösterilecektir.

TMS-21 Kur Değişiminin Etkileri Standardı

Her işletme muhasebe kayıtlarını bulunduğu ülkenin para birimine göre yapmak zorundadır. Son yıllarda dünyada küreselleşmenin de etkisi ile dış ticaretin artması ve dış ticaret işlemlerinin de yabancı para cinsinden olması işletmelerin bu para cinsini ülkesinin para cinsine çevirmesi zorunluluğunu getirmiştir. Dış ticaret işlemlerinin ana konularından bir tanesi de bu kur değişiminin finansal tablolara doğru şekilde yansıtılmasıdır. Yine işletmelerin finansal tablolarını yabancı para cinsinden de yapmaları istenmektedir. Bu durumlarda işletmelerin esas alması gereken hükümlere ilişkin düzenlenme yapmak kaçınılmaz olmuştur. Bu standartla, kaçınılmaz olan bu hükümlerle alakalı düzenleme yaparak, hükümler ortaya koyarak, çıkması muhtemel karışıklıkların önüne geçmek istenmiştir.

TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri Standardı 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Anılan standart, hem Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarında meydana gelen değişikliklere paralellik sağlanma hem de ulusal düzeyde standart geliştirme amacıyla sürekli yenilenmektedir.

Standardın amacı şu şekilde belirtilmiştir; bir işletme, yabancı para birimlerinde işlemler yapmak ya da yurtdışında işletmeye sahip olmak suretiyle yabancı faaliyetlerde bulunabilir. Ayrıca, bir işletme finansal tablolarını bir yabancı para biriminde sunabilir. Bu standardın amacı, yabancı para işlemlerin ve yurtdışındaki işletmelerin finansal tablolara nasıl dâhil edileceğini ve finansal tablolarda kullanılan para birimine nasıl çevrileceğini düzenlemektir.Hangi döviz kuru/kurlarının kullanılacağı ve döviz kurlarındaki değişimin finansal tablolar üzerindeki etkilerinin nasıl raporlanacağı bu standardın temel konularıdır.