Mahmut ÇOLAK

Bu makale çalışmamızda, 6183 sayılı Kanun kapsamında SGK alacaklarının takip işlemleri babında borç tebliğ işlemlerinin usul ve esasları SGK tarafından yayımlanan 14 Ağustos 2024 tarihli 2024/12 sayılı Genelge ışığında 21 soru cevap çerçevesinde incelenmeye çalışılacaktır.
1. Tebligatın amacı nedir? Hukuki işlemlerin sonuçlarından etkilenecek kişilerin bilgilendirilmesi ve bu bilgilendirmenin belgelendirilmesidir.
2. Tebliğ sürelerinin hesaplanmasında ve tebliğlerin yapılmasında dikkate alınacak mevzuat hangisidir? 6183 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde, aksine bir hüküm bulunmadıkça bu Kanunda yazılı sürelerin hesaplanmasında ve tebliğlerin yapılmasında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. 213 sayılı Kanunun 93 ila 109’uncu maddelerinde tebligat esasları düzenlenmiş olup hüküm ifade eden belgeler ve yazılar, adresleri bilinen gerçek ve tüzel kişilere posta aracılığıyla ilmühaberli taahhütlü, memur vasıtasıyla veya ilan yoluyla ya da elektronik ortamda tebliğ edilir.
3. Tebliğin hüküm ifade etmesi için hangi hususlara dikkat edilmelidir? Tebliğin hüküm ifade etmesi için usulüne uygun olarak yapılması gerekmektedir. 213 sayılı Kanunun 108’inci maddesi gereği tebliğ evrakında, esasa ilişkin olmayan şekil hataları tebliğin hukuki geçerliliğini etkilememektedir. Bununla birlikte tebliğde muhatabın gerçek kişi ise adı ve soyadı, tüzel kişi ise tam unvanı bilgileri ile tebligata elverişli adresinin açık şekilde ve okunaklı yazılması gerekmektedir. Ancak, borç tebliğlerinde bu bilgilerle birlikte her hâlükârda; tebliğ edilecek borcun türü ve miktarı, itirazın hangi sürede ve nereye yapılacağı belirtilmiş olmalıdır. Söz konusu bilgilerde, esasa ilişkin hata veya eksiklik bulunması hâlinde tebliğ geçersiz sayılabilmektedir.
4. Borçlulara, kanuni temsilcilere ve umumi vekillere tebliğ nasıl yapılır? Tebliğ borçlulara, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekillerine yapılır. Tüzel kişilere yapılacak tebliğ, bunların başkanlarına, müdürlerine veya kanuni temsilcilerine; cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde ise bunları idare edenlere veya temsilcilerine yapılır. Tüzel kişilerin birden fazla müdür veya temsilcisi varsa tebliğin bunlardan birine yapılması yeterlidir. Kendisine tebliğ yapılacak kimsenin bulunmaması hâlinde tebliğ, ikametgâh adresinde bulunanlardan veya işyerlerinde çalışanlarından birine yapılır. Muhatap yerine bu şekilde kendisine tebliğ yapılacak kimsenin görünüşüne nazaran 18 yaşından aşağı olmaması ve bariz surette ehliyetsiz bulunmaması gerekir.
5. Veli, vasi ve kayyımlara tebliğ nasıl yapılır? Velayet veya vesayet altındaki borçlulara yapılacak tebliğ, bunların veli, vasi ve kayyımlarına yapılır. Borçlu yerine geçen veli, vasi veya kayyım gibi birden fazla sorumlu olması hâlinde, tebliğ bunlardan yalnız birine yapılabilir. Tebliğin konusu olan işe ayrı bir vasi veya kayyım bakmakta ise tebligat bunlara yapılır.
6. Vasıtalı tebliğ nasıl yapılır? Kara, deniz, hava ve jandarma eratına yapılacak tebliğ, kıta komutanı ve müessese amiri gibi en yakın üst vasıtası ile yapılır. Bu evrakı derhâl tebliğ olunacak kimseye vermediği takdirde üst, tazminle mahkûm olur. Bu hususun tebliğ evrakında yazılı olması şarttır.
7. Kamu kurum ve kuruluşlarına tebliğ nasıl yapılır? Kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak tebliğ, bu kurum ve kuruluşların en büyük amirlerine veya bunların yardımcılarına ya da en büyük amirin yetkili kılacağı memurlara yapılır.
8. Yabancı memlekette bulunanlara tebliğ nasıl yapılır?