Mahmut ÇOLAK

Bilindiği üzere, geçici iş göremezlik ödeneği 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 17’nci ve 18’inci maddelerinde, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 38’inci ve 40’ıncı maddelerinde düzenlenmiş olup, SGK Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından çıkartılan 29 Eylül 2016 tarihli 2016/21 sayılı kısa vadeli sigorta kolları uygulamaları konulu Genelge (2017/11-2018/26-2018/35-2019/12-2019/20-2021/13-2021/19-2021/31 sayılı Genelge değişiklikleri dâhil) ile uygulamalar belirlenmiştir. Bu makale serimiz 5 bölüm halinde yayımlanacak olup, toplamda 50 soru cevaplarla konu örneklerle değerlendirilecek olup, bu 2. Bölümde 9 soru cevaba yer verilmiştir.
10. Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Ödenebilmesinde Yapılacak Bildirim Nedir? Bildirim Ne Şekilde Yapılır?
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan sigortalılara, iş göremezlik ödeneklerinin ödenebilmesi için işverenlerince istirahat süresince işyerinde çalışılmadığına dair bildirimin yapılması gerekmektedir. Bildirim aranmayacak haller hariç olmak üzere söz konusu bildirim olmadan geçici iş göremezlik ödeneği ödenmeyecektir. Elektronik, manuel veya aylık prim ve hizmet belgesi üzerinden bildirim yapıldığının tespiti halinde geçici iş göremezlik ödenekleri ödenecektir.
Bildirim süresinin geçmiş olması ancak herhangi bir yöntemle bildirim yapılmamış olması durumunda ise gerekli müstahaklık şartlarının varlığı halinde, sigortalı adına 30 gün veya istirahat süresi ile uyumlu olmayacak şekilde fazla prim ödeme gün sayısı bildirilmesi durumu hariç olmak üzere geçici iş göremezlik ödenekleri ödenecektir. Örneğin; 08.07.2023 – 17.07.2023 tarihleri arasında istirahat raporu bulunan sigortalı adına APHB (aylık prim ve hizmet belgesi)/MUHSGK (muhtasar prim ve hizmet beyannamesi) ile Temmuz/2023 ayı için 5 günlük prim bildirilmiş ve eksik gün nedeni olarak “12-Birden Fazla” seçimi yapılmıştır. Bu durumda sigortalı adına bildirilen prim gün sayısı, istirahat süresine uyumlu kabul edilecek ve bildirim süresinin geçmiş olması ancak herhangi bir yöntemle çalışılmadığına dair bildirim yapılmamış olması halinde geçici iş göremezlik ödeneği ödenecektir.
11. 01 Kodunu Kullanmayan veya İş/Toplu İş Sözleşmeleri Gereği Tam Ücret Ödeyen İşverenler Çalışılmadığına Dair Bildirimi Nasıl Yapacaklar?
APHB’de/MUHSGK’da eksik gün nedeni “01-İstirahat” olarak bildirilmeyen ve toplu iş sözleşmesi gereği veya işverence atıfet kabilinden primleri yatırılan sigortalılara ilişkin çalışılmadığına dair bildirimin iki farklı ekran yerine tek bir ekrandan yapılması amacıyla APHB’de/MUHSGK’da eksik günlerin nedeni için oluşturulan “01-İstirahat” paneline ek olarak ayrı bir sütun oluşturulmuştur.
Bu sütun başlığında “prim bildirilen sigortalı, istirahatli olduğu sürelerde, işyerinde çalışmamıştır” ifadesi yer almaktadır. İlgili ayda raporlu olan fakat raporlu olduğu dönemde primleri işverenleri tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilenler ile eksik gün nedeni “12 Birden fazla” bildirilen sigortalıların istirahat döneminde işyerinde çalışmadığının, aylık prim ve hizmet belgesinin /muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirileceği son tarih olan ayın 7/26’sında saat 23.59’a kadar belirtilen sütun altında yer alan “12 Birden fazla” ve “istirahatli olduğu sürelerde, işyerinde çalışmamıştır” kutucuklarının birlikte işaretlenerek bildirilmesi gerekmektedir. Sadece “12 Birden fazla” kutucuğunun işaretlenmesi çalışılmadığına dair bildirim yerine geçmez.
İşverenlerce Sosyal Güvenlik Kurumuna eksik gün nedeni olarak bildirilen “01-istirahat” dışında kalan diğer eksik gün nedenleri bildirimleri için mutlaka istirahatli olduğu sürelerde çalışılmadığına dair bildirim ekranından veya aylık prim ve hizmet belgesindeki/muhtasar prim ve hizmet beyannamesindeki “istirahatli olduğu sürelerde, işyerinde çalışmamıştır” kutucuğunun işaretlenmesi sureti ile çalışmadığına dair bildirim yapılması gerekmektedir.
12. Birden Fazla Aya Sarkan İstirahat Raporlarında Çalışılmadığına Dair Bildirim Nasıl Yapılacak?