Yasin ÖNCÜ

1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının kapsamı

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki alım türlerinden birini oluşturan hizmet alımlarının büyük bir kısmını personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları oluşturmaktadır. Zira, daha önce kamu idarelerince sağlanan yemek, güvenlik ve temizlik gibi birçok ihtiyaç bugün itibarıyla ihale suretiyle piyasadan karşılanmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı ve yaklaşık maliyetinin en az % 70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu hizmetlerdir.

Bu bağlamda, malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, personel çalıştırılmasına dayalı olan (olmayan) hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığının üst paragrafta yer verilen tanıma göre belirlenmesi gerekmektedir.

4734 sayılı Kanun ışığında, her alım türünde olduğu gibi personel çalıştırılmasına dayalı alımlarda da ihaleye katılmak için belirli yeterlilikler gerekmektedir. Fakat ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale ilanı ile idari şartnamede belirtilmesi zorunludur.

İdareler tarafından ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere hangi belgelerin istenilmesinin zorunlu olduğu ve hangi belgelerin istenemeyeceği Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde belirtilmiştir. Bunun dışında kalan hallerde, idarelerce ilanda ve dokümanda belirtilmek kaydıyla, Yönetmelikte yer verilen belgelerden gerekli görülenler ile makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, kapasite raporu ve kalite ve standarda ilişkin belgelerin ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ilgili maddeleri ve Kamu İhale Genel Tebliğinde yapılan açıklamalar doğrultusunda istenilmesi mümkün bulunmaktadır.

Diğer taraftan,hizmet alımı ihalelerinde, personele yönelik yeterlik kriterinin belirlenemeyeceğini ve bu kapsamda aday veya isteklilerden personele ilişkin herhangi bir belge sunmalarının istenmeyeceğini belirtebiliriz. Keza, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği gereğince, idarece ihtiyaç duyulması halinde ihale konusu işin ifası sırasında istihdamı öngörülen personelin sayısı ve nitelikleri dokümanda belirtilecek, yine idarece gerek görülmesi halinde personelin niteliklerine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler ile deneyim süresine ilişkin düzenlemeye teknik şartnamede yer verecektir.

Ancak teknik şartnamede yapılan personele ilişkin düzenlemede personelin niteliği veya deneyim süresi ile ilgili bazı belgeler istenmiş ise bu belgeler sözleşmenin imzalanmasının ardından işe başlanmadan önce yüklenici tarafından idareye sunulması gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinin birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilmesi ve ihale üzerinde bırakılan istekli ile birim fiyat sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğunu, tekliflerin hazırlanmasında ve asgari işçilik maliyetinin hesaplanmasında ise, ihale tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücretin dikkate alınması gerektiğini ifade edebiliriz.