Mehmet Ali YAPRAK 

AMORTİSMAN GİDERİ VE ÖZEL MALİYET BEDELİNİN İTFASI ARSINDAKİ FARKLAR

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 40’ıncı maddesinin yedinci bendinde Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanların gider olarak indiriminin kabul edileceği ifade edilmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 313’üncü maddesi “Amortisman Mevzuu” başlığını taşımaktadır. Maddeye göre işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269’uncu madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edevat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin, bu kanun hükümlerine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder. Vergi Usul Kanunu’nda amortismanın neyi ifade ettiği açıklanmakla birlikte amortisman kelimesinin kelime anlamına baktığımızda kökeninin Fransızca olduğu ve Türk Dil Kurumunun Türkçede Batı Kökenli Kelimeler Sözlüğünde Ali Seydi’nin Lugât-i Ecnebiye eserinde taşınmaz malların aşınmalarına karşılık olarak yıllık kârdan ayrılan belirli pay, aşınma payı, yıpranma payı olarak tanımlandığı bilgisi yer almaktadır. Amortisman İngilizce “depreciation” olarak ifade edilir ve bu kelime “ değer düşüklüğü, aşınma” anlamına gelmektedir. Hem kelimenin farklı dillerdeki anlamlarına hem de Vergi Usul Kanunu’ndaki anlamına baktığımızda amortisman kısaca bir yıldan fazla ömre sahip gayrimenkul nev’inden kıymetlerin değer kaybına uğramasını ifade etmektedir.

213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nda amortisman mevzuu ve amortisman hesaplama yöntemleri ile Özel Maliyet ve Özel Maliyetlerin İtfası ayrı ayrı ifade edilmiştir. Kanunun 327’nci maddesi Özel Maliyet Bedellerinin İtfası başlığını taşımaktadır ve şöyle ifade edilmektedir:

“Özel Maliyet Bedellerinin İtfası

Madde 327

 (5398 sayılı Kanunun 24'üncü maddesiyle değişen madde Yürürlük; 21.07.2005) Gayrimenkullerin, elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının ve gemilerin iktisadî kıymetlerini artıran ve 272 nci maddede yazılı özel maliyet bedelleri, kira veya işletme hakkı süresine göre eşit yüzdelerle itfa edilir. Kira veya işletme hakkı süresi dolmadan, kiralanan veya işletme hakkı alınan şeyin boşaltılması veya işletme hakkının herhangi bir sebepten sona ermesi halinde henüz itfa edilmemiş olan giderler, boşaltma veya hakkın sona erdiği yılda bir defada gider yazılır.”

Görüldüğü üzere madde Özel Maliyet Bedelinin tanımının yapıldığı 272’nci maddeye atıf yaparak bu bedellerin nasıl itfa edeceğini amortisman mevzuundan bağımsız şekilde ifade etmiştir.