İş ve işçi bulmaya aracılık hizmetlerinin, kamu istihdam kurumu yanında, ücretli olarak gerçek ve tüzel kişiler/özel sektör tarafından yapılması ilk olarak tarım işlerinde ortaya çıkmış bulunmaktadır.

Önce 931 sayılı İş Kanunu(Madde 85)ve daha sonra 1475 sayılı İş Kanunu’nda  tarımda iş ve işçi bulmaya aracılık hizmetlerinin düzenlendiği görülmektedir.

1475 sayılı İş Kanunu’nun mülga 85’inci maddesinde (29.07.1983 tarihli ve 2869 sayılı Kanunla değişik son metin); işçilere iş ve işlere işçi bulmak için, kazanç amacıyla olsun veya olmasın faaliyet gösterilmesi, çalışılması veya büro açılmasının yasak olduğu, ancak, tarım işlerinde ücretli iş ve işçi bulma aracılığına, İş ve İşçi Bulma Kurumu’nun izin verebileceği, İş ve İşçi Bulma Kurumu’nun gereği halinde verilen izni geri alma yetkisinin saklı bulunduğu belirtilmektedir.

4857 sayılı Kanunu’nda , aracılık hizmetleri verecekler genişletilmek suretiyle, iş ve işçi bulmaya aracılık hizmetlerinin, Türkiye İş Kurumu ve bu hususta izin verilen özel istihdam bürolarınca yerine getirileceği hüküm altına alınmıştır.

4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevleri” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde “…tarım işlerinde ücretli iş ve işçi bulma aracılığına izin verilmesi ve kaldırılmasına ilişkin işlemleri yapmak.” hususu Türkiye İş Kurumu Kanunu’nun görevleri arasında sayılmıştır. Tarımda iş ve işçi bulma aracılığı yapacaklara ilişkin usul ve esaslar, Yönetmelik şeklinde ilk olarak bu makalenin yazarının Türkiye İş Kurumu’nda İstihdam Daire Başkanı olarak görev yaptığı sırada ve Tarımda İş ve İşçi Bulma Aracılığına İzin Verilmesi ve Aracıların Denetimi Hakkında Yönetmelik hükümleriyle, son olarak da halen yürürlükte bulunan Tarımda İş Aracılığı Yönetmeliği hükümleriyle belirlenmiştir.

Bu makalemizde, özel istihdamın bir türü olan tarımda iş aracılığının esasları ele alınıp, değerlendirilecektir.