Selçuk Turgay AZAK

GİRİŞ

Makro ekonomi, iktisadi davranışları ve faaliyetleri toplumsal düzeyde inceleyen bir disiplindir. Makro ekonominin varoluş sebebi amaçlarına dayanmaktadır. Makro iktisadın temel amaçlarına baktığımızda üç hedef karşımıza çıkmaktadır. Bunlar fiyat istikrarı, ekonomik büyüme ve tam istihdamdır. Fiyat istikrarı, ekonomik aktörlerin kararını etkilemeyecek ve değiştirmeyecek seviyede çok hafif dalgalanmaların olduğu genel fiyatlar düzeyini ifade etmektedir. Bu çalışmamızda fiyat istikrarının makro hedefler için önemi üzerinde durulacaktır.

DEĞERLENDİRME

Fiyat istikrarı demek enflasyon oranının sıfır olması anlamına gelmemekte; fiyatlar genel düzeyinin aşağı ya da yukarı yönlü aşırı dalgalanmamasını ifade etmektedir. Ülkemizde tüketim mallarının fiyat değişimleri yani tüketici fiyatları tüketici fiyat endeksi, üretim mallarının fiyat değişimleri yani üretici fiyatları ise üretici fiyat endeksi ile ölçülür. Ekonomik büyüme ise, bir ekonomide üretilen mal ve hizmet miktarının bir önceki yıla göre artması ile ilgili bir durumdur. Reel GSYH(1)’daki değişimle ölçülür. Tam istihdam ise, bir ekonomide kaynak kullanımında etkinliğin sağlanması yani kaynakların tamamen üretim sürecine kanalize edilmesidir. Tam istihdam dünya ekonomilerinde günümüzde pek mümkün görünmemektedir lakin tam istihdama ne kadar yakınlaşılırsa bir ekonomi için o kadar olumlu sürecin içerisinde olunduğunun göstergesidir.

Modern Merkez Bankacılığında, merkez bankalarının ekonomilerde makro düzeyde fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmek gibi bir görevi de bulunmaktadır. Peki bir merkez bankası makro ekonomik hedeflerden, neden diğerlerine değil de fiyat istikrarını seçmektedir!

Bu soruya cevap vermeden önce merkez bankasının fiyat istikrarını sağlamaya yönelik kısaca neler yaptığı ya da yapabileceği durumların üzerinde durmak gerekir. Örneğin bir ekonomide enflasyon eğilimlerinin olması durumunda ki - bunun anlamı ulusal paranın satın alma gücü gücünün düşmesi yani değer kaybetmesi olarak ifade edilir - bu durumda merkez bankası piyasada yer alan likiditeyi azaltmaya yönelik politikalar uygulayacaktır. Bu politikalara sıkı para politikası denmektedir. Merkez Bankalarının bu şekilde fiyat istikrarını sağlamaya yönelik para politikalarını uygulaması, merkez bankalarının belli bir enflasyon oranı hedefi belirleyerek hareket etmesi anlamına gelir. Bu hedeflemeye enflasyon hedeflemesi denmektedir. Bu hedeflemeye istinaden merkez bankası elindeki araçları kullanmaktadır. Bunlara para politikası araçları denmektedir.