Cevdet BOZKURT

1. Harcırah kavramı

Kamu hizmetlerinin sorunsuz bir şekilde yürütülmesi amacıyla, ilgili kamu personelinin zaman zaman görev yaptığı bölgenin dışına görevlendirilmesi söz konusu olabilmektedir. Mer’i mevzuata göre bu kapsamdaki görevlendirme ve ödemeler ise, 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre yapılmaktadır.

Anılan Kanuna göre harcırah, “Bu kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını” ifade etmek şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun’un 39 uncu maddesinde ise; Resmi bir görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmeyeceği belirtilmiştir. Görüldüğü gibi, harcırah ödenmesinde, memuriyet mahalli kavramı önem arz etmektedir.

Bu bağlamda, memuriyet mahallinin belirlenmesi konusunda, uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütlerin giderilebilmesi amacıyla Maliye Bakanlığınca hazırlanan 39 Seri No’lu Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde;”...yapılan görevlendirmelere ilişkin olarak, idarelerce yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile bu yerlerin devamı niteliğinde olan yerlerin belirlenmesinde; yerleşim özellikleri bakımından konut, işyeri, meydan, okul, kamu binaları gibi resmi ve özel bütün yapıların topluca bulunduğu ve insanların yerleşmek amacıyla bir arada yaşadığı aralarında boşluk bulunmayan yerler ile bu bütünlüğün kesintisiz olarak devam ettiği yerlerin dikkate alınması ayrıca bu yerlerin dışında kalmakla birlikte kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile ulaşım sağlanan (her gün gidiş dönüş olmak üzere) yerlerin de memuriyet mahalli olarak belirlenmesi gerekmektedir.” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hükümden, ulaşımı düzenli olarak kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu nitelikteki taşıt araçları ile her gün gidiş ve dönüş olmak üzere ulaşım sağlanan yerlerin memuriyet mahalli kapsamına girdiği, ulaşımı düzenli olarak sağlanmayıp arızi olarak kurumlara ait taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerlerin ise memuriyet mahalli dışında olduğu anlaşılmaktadır.

“Memur” ve “Hizmetli” ise mezkûr Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanmış olup, buna göre;

“Memur: Personel kanunları hükümlerine göre aylık alan kimseler (Yardımcı hizmetler sınıfına dahil personel hariç),

Hizmetli: Personel kanunlarına göre yardımcı hizmetler sınıfına dahil personel, kurumlarda yalnız ödenek mukabili çalışanlarla kurumlarda çalıştırılan tarım ve orman işçileri ve iş kanunlarına göre işçi sayılan kimseler”

olduğunu görmekteyiz.

Söz konusu tanımdan anlaşılacağı üzere, kamu idarelerinde gerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile iş kanunlarına göre ve gerekse sözleşmeli olarak istihdam edilen kamu görevlilerinin kamu personeli kapsamı içinde yer aldığını söyleyebiliriz.

6245 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde ise, kurumlara ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya yurt dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile gündelik verileceği hükme bağlanmış olup, bu hükme göre, geçici görev harcırahı verilebilmesi için, ilgililerin dairesi amirinin emir ve onayı ile resmi bir görevin yapılması amacıyla memuriyet mahalli dışında bir yere gönderilmeleri ve her görevlendirme ile ilgili ayrı ayrı onay alınması gerekmektedir.

2. 5271 sayılı CMK ve 6100 sayılı HMK çerçevesinde Bilirkişilik müessesi