Mustafa YAVUZ

1. GİRİŞ

Ülkemizde en çok kurulan sermaye şirketi türü limited şirket olup; Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği verilerine göre 2019 Eylül ayında ülkemizde kurulan anonim şirket sayısı 1.045 iken, limited şirket sayısı ise 6.651’dir.(1) Limited şirketlerin yönetimi ve temsili şirket sözleşmesi ile düzenlenir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na(2) (TTK) göre şirket sözleşmesi ile yönetim ve temsil görevi, müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa veya tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilir. Şirketin yönetim ve temsil organı ise müdürlerdir. Müdürler, kanunla veya şirket sözleşmesi ile genel kurula bırakılmamış bulunan yönetime ilişkin tüm konularda karar almaya yetkilidir.

Temsil yetkisi, TTK’da öngörülen esaslar çerçevesinde kullanılır ve bu yetki belli şartların varlığına bağlı olarak sınırlandırılabilir. İşte bu çalışmada, limited şirketlerde müdürlerin temsil yetkisinin sınırlandırılması hususu tüm yönleriyle ele alınmış ve değerlendirilmiştir.

2. LİMİTED ŞİRKETLERİN TEMSİLİ

Temsil, yönetim organı tarafından yapılan işlemlerle, şirket tüzel kişiliğinin hak sahibi yapılabilmesi ve borç altına sokulabilmesidir. Limited şirketlerin kanuni temsilcisi ise müdürlerdir.(3) Limited şirketlerin temsili TTK’da doğrudan düzenlenmemiş, anılan Kanunun 629/1. maddesinde yapılan atıfla, anonim şirketlere ilişkin temsil hükümlerinin (md. 370-373) kıyas yolu ile limited şirketlere de uygulanması öngörülmüştür. Bu kapsamda müdürler, şirketin amacına ve işletme konusuna giren her türlü işleri ve hukuki işlemleri, şirket adına yapabilir ve bunun için şirket unvanını kullanabilir. Fakat kanuna ve şirket sözleşmesine aykırı işlemler dolayısıyla şirketin müdürlere rücu hakkı saklıdır.

TTK’da ultra vires ilkesinin kaldırılmasına bağlı olarak, temsile yetkili olanların, üçüncü kişilerle, işletme konusu dışında yaptığı işlemler de şirketi bağlar ve dolayısıyla üçüncü kişiye karşı şirket sorumludur. Bahsi geçen kuralın istisnasını ise üçüncü kişinin, işlemin işletme konusu dışında bulunduğunu bildiğinin veya durumun gereğinden bilebilecek durumda bulunduğunun ispat edilmesi oluşturur. Bu halde yapılan işlem, şirketi bağlamaz. Şirket sözleşmesinin ilan edilmiş olması, belirtilen hususun ispatı açısından tek başına yeterli değildir. Bunun yanında temsile yetkili olanların, görevlerini yaptıkları sırada işledikleri haksız fiillerden şirket sorumludur; ancak şirketin rücu hakkı saklıdır. Ayrıca temsile yetkili kişiler tarafından yapılan işlemin şirket sözleşmesine veya genel kurul kararına aykırı olması, iyiniyet sahibi üçüncü kişilerin o işlemden dolayı şirkete başvurmasına engel değildir (TTK md. 629/1, 371).

Öte yandan, şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemiş veya tek müdür bulunmuyorsa temsil yetkisi çift imza ile kullanılır ve bu yetki müdürlere aittir. O halde, limited şirketin tek müdürü varsa doğal olarak temsil yetkisi tek imza ile bu müdür tarafından kullanılır. Ancak, birden fazla müdürün olması halinde ise şirket sözleşmesinde aksine hüküm yok ise, temsil yetkisinin çift imza ile kullanılması gerekir. Bununla birlikte, çift imza kuralı emredici nitelikte olmayıp, şirket sözleşmesinde temsil konusunda farklı bir düzenleme yapılabilir.

Diğer taraftan, müdürler, temsil yetkisini bir veya daha fazla müdüre yahut üçüncü kişilere devredebilir. Ancak, en azından bir ortağın şirketi temsil yetkisini haiz olması şarttır (TTK md. 629/1, 370, 623/1). Kanun koyucu, müdürlerin temsil yetkisini tamamen üçüncü kişilere devredilmesine izin vermemiştir. Son olarak belirtelim ki, limited şirket adına imza yetkisini haiz kişiler şirketin unvanı altında imza atarlar. Müdür, birden fazla müdür varsa müdürler kurulu, temsile yetkili kişileri ve bunların temsil şekillerini gösterir kararının noterce onaylanmış suretini, tescil ve ilan edilmek üzere ticaret siciline verir. İmza beyanı ise herhangi bir ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda yazılı beyanda bulunmak suretiyle verilir.(TTK md. 372, 373, 629, 40/2).

3. TEMSİL YETKİSİNİN SINIRLANDIRILMASI