Özdem SATICI TOPRAK

I- GİRİŞ
Halen ülkemizde 26 ayrı türde 84.232 kooperatif bulunmakta, bunların ortak sayısı ise 8 milyonu aşmaktadır.(1) Kooperatiflerde kuruluşun gerçekleştiği genel kurulun haricinde olağan ve olağanüstü olmak üzere iki türlü toplantı yapılmaktadır. Adlarından da anlaşılacağı üzere olağan toplantı rutin olarak yapılan, olağanüstü toplantı ise ihtiyaç duyulduğunda gerçekleştirilen toplantılardır. Kooperatifler Kanunu’nda olağan toplantının yapılışıyla ilgili bazı yükümlülükler öngörülmüş, hatta olağan toplantının süresi içinde yapılmaması halinde kooperatif yöneticileri için cezai sorumluluk getirilmiştir. Bununla birlikte anılan Kanun’da 2017 yılında yapılan değişiklikle birlikte kooperatif olağan genel kurul toplantılarının azami üç yıl için birleştirilerek yapılabileceği hükme bağlanmış olup, birleştirilerek genel kurul yapılması için de bazı şartlar öngörülmüştür.
II-OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTILARININ İFA ZAMANI
Kooperatiflerde olağan genel kurul toplantısının her hesap dönemi bitiminden itibaren altı ay içinde yapılması zorunludur.(KK Md.45/1) Dolayısıyla bir kooperatifin olağan genel kurul toplantısının hangi dönem içinde icra edilmesi gerektiğini belirlemek için öncelikle o kooperatifin hangi hesap dönemini kullandığına bakmak gerekmektedir. Kooperatiflerin hesap dönemleri ana sözleşmelerinde yazılı olan unsurlardan biridir. Kooperatiflerin bir çoğunda hesap dönemi olarak 1 Ocak-31 Aralık dönemi kullanılmakta, tarım satış kooperatiflerinde ise ürünün durumuna göre hesap dönemi değişerek ve 1 Ağustos 31 Temmuz arası hesap dönemi olabilmektedir.(2)
Buna göre, hesap dönemi olarak takvim yılını kullanan kooperatiflerde geçmiş yılın genel kurul toplantısının takip eden yılın ilk altı ayı olan Haziran ayı sonuna kadar yapılması icap etmektedir. Yasada olağan genel kurul toplantısının yılda bir defa mutlaka yapılması gerektiği belirtildiğinden bu kooperatiflerin yöneticilerinin yılda bir defa olmak üzere Haziran ayı sonuna kadar olağan genel kurulu çağırmaları zorunludur. Ancak 2017 yılında Kooperatifler Kanunu’nda yapılan değişiklikle kooperatiflere olağan iki veya üç hesap dönemine ait genel kurul toplantılarını birleştirmek suretiyle yapmaları imkanı getirilmiştir.(KK Md.45/1) Buna göre, bu yolla genel kurul yapmak isteyen kooperatiflerin üst kuruluşa ortak olması, çağrıda yer alan olağan genel kurul toplantılarının birleştirilerek yapılmasına dair gündem maddesini, genel kurul toplantısında görüşerek kabul etmesi gerekmektedir. Yasada bu kararın alınmasıyla ilgili özel bir nisap belirtilmediğinden dolayı, bu kararın alınabilmesi için yarıdan bir fazla oy yani salt çoğunluk yeterli olacaktır. (KK Md.51/1) Birleşik genel kurul yapılmasına dair uygulama; süre bitiminde aynı usulle karar alınması halinde tekrarlanabilecek, birleşik genel kurul yapılmasına dair gündem maddesinin reddedilmesi halinde; bu konu sonraki genel kurul toplantısında da yeniden görüşülebilecektir.(3) Bu takdirde, Kooperatifler Kanunu’nda olağan toplantıyı süresinde yapmayan yönetim kurulu üyeleri için öngörülen cezai sorumluluğun da bu tür kooperatiflerde yeniden değerlendirilmesi gerekecek, örneğin, değişiklikten sonra bir olağanüstü genel kurul yaparak gerekli şartları sağladıktan sonra 2017, 2018 ve 2019 hesap dönemlerine ait olağan genel kurul toplantılarını 2020 yılında yapmayı kararlaştıran bir kooperatifte ancak 2020 yılındaki birleştirilmiş olağan genel kurulun yapılmamasından dolayı kooperatif yöneticilerinin cezai sorumluluklarına gidilmesi mümkün olacak, bu kooperatiflerde yıllık olağan genel kurul toplantısını yapmak yükümlülüğü aranmayacaktır.Bu düzenleme ile özellikle az ortaklı kooperatiflerde genel kurul maliyetlerinin düşürülmesi ve tasfiye halindeki kooperatiflerde de tasfiye yükünün azaltılmasının hedeflendiği anlaşılmaktadır.
Tasfiye halindeki kooperatiflerde olağan genel kurul toplantısının yapılma zamanı ile ilgili olarak Yasa’da farklı bir düzenleme bulunmamakla birlikte, mülga Sanayi ve Ticaret Bakanlığı döneminden itibaren tasfiye halindeki kooperatiflerde olağan genel kurulun her hesap döneminden itibaren altı ay içinde yapılması zorunluluğu aranmamış ve yılda bir defa yapılmış olması yeterli olacağı şeklinde uygulama geliştirilmiştir.
III-OLAĞAN TOPLANTIYA ÇAĞRI YÜKÜMLÜLÜĞÜ