Özdem SATICI TOPRAK

I- GİRİŞ

Özel hukuk tüzel kişisi olan kooperatifler yönetim kurulu üyelerince idare ve temsil olunurlar. Kooperatifin kuruluşunda ana sözleşme ile atanma dışında genel kurulda yapılan seçimle göreve gelen yönetim kurulu üyelerinin bu görevleri yine genel kurulca azledilme, istifa, ölüm, üyelik şartlarının kaybedilmesi nedeniyle görevine son verilmesi gibi nedenlerle sona erebilmektedir. Kooperatifler Kanunu’nda yapılan değişiklikle birlikte ilgili bakanlıkların da kooperatif yöneticilerini belirli şartların varlığı halinde görevden alabilmesinin yolu açılmıştır.

II- KOOPERATİF YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN GÖREVE SEÇİLMELERİNE İLİŞKİN
DÜZENLEMELER

Ticaret siciline tescil ile birlikte tüzel kişilik kazanan kooperatiflerin kuruluşu bir ana sözleşmeye dayanır.(KK Md.2/1, 7) Kooperatifler Kanunu’nda kuruluşun tescili esnasında yönetim kurulu üyeleri ile kooperatifi temsile yetkili kişilerin isimlerinin tescilinin şart olduğu belirtilmiş ise de esasen örnek ana sözleşmelerde kooperatifin ilk yönetim kurulu üyeleri, denetçiler ve kurucularının adlarına yer verilmektedir.(1) (KK Md.3/1-8) Dolayısıyla kurucu yönetim kurulu üyeleri seçimle gelmemekte ve bu yöneticiler kuruluş esnasında kurucu ortaklar arasından seçilerek ana sözleşmeye yazılmaktadır.

Ancak kooperatif yönetim kurulu üyelerinin esas göreve geliş yolu genel kurulda bu göreve seçilmeleridir. Genel kurul şartları taşıyan ortaklar arasından en az bir yıl için ve en az üç asil/yedek üye seçimi yaparak bu kişilerin göreve gelmesini sağlar. Bu yetki genel kurulun devir ve terk edemeyeceği yetkiler arasında bulunduğundan söz konusu seçimin başka bir organ tarafından yapılması hukuken mümkün değildir. (KK Md.42/1-2 TBK Md.27/1) Yedek üyeler asil üyelikte boşalma olması halinde göreve geleceklerinden boşalan üyeliklere atanma da yönetim kurulu asil üyeliği için bir göreve geliş biçimi olmaktadır.

Kooperatif yöneticilerinin göreve gelme yollarından bir diğeri ise örnek ana sözleşmelerde de belirtildiği üzere yedek üyelerle de yönetim kurulunun tamamlanamaması ancak toplantı nisabının kaybedilmemiş olması halinde yönetim kurulunun şartları haiz birini yapılacak ilk genel kurulda onaylanmak üzere seçmesidir. Bu şekilde seçilen yönetim kurulu üyesi genel kurulda onaylandığı takdirde selefinin görev süresini tamamlayacaktır.(2)

III- YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN GÖREVLERİNİN SONA ERMESİ

Yönetim kurulu genel kurulca seçildiğinden yine genel kurulca bu görev sonlandırılabilir. Yasada genel kurulun yönetim kurulunu her zaman azletme yetkisi olduğu açıkça ifade edildiğinden, azil için seçilme süresinin bitmesine beklemek zorunluluğu yoktur. (KK Md.64/1)