Dünya üretim sistemi içerisinde esnek çalışma modellerinin önemi son yıllarda bir hayli artmıştır. Ülkemiz esnek çalışma modelleri 2003 yılında çıkartılan 4857 sayılı İş Kanunu ile yasal zemine oturtulmuştur. Çalışma hayatında esneklik arayışının temel gereksinimlerini işletmelerin rekabet kapasitesini geliştirmek, teknolojik gelişmelerin takip edilmesi ve bunların üretim sürecine dahil edilmesi, işçiye boş vakitlerini değerlendirebilme imkanı vermek, istihdamın teşvik edilmesi ve işsizliğin azaltılması olarak sıralayabiliriz (Demir ve Gerşil; 2008:72). Ayrıca işçilerin özel durumları sebebi ile de esnek çalışmayı tercih edebildikleri bilinmektedir. Örneğin İngiltere'deki İş Kanununa göre, işçilerin altı yaşından küçük veya on sekiz yaşına kadar engelli çocukları olması hallerinde esnek çalışma talep etme hakları vardır (Doğan vd.; 2015:377).

1. Kısmi Çalışmanın Literatürdeki Yeri

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’ne (OECD) göre kısmi süreli çalışma, “Gönüllü olarak kabul edilen ve tam süreli çalışma biçiminin çalışma süresinden kısa olan çalışma biçimidir” (Kuşaksız; 2006:20).

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 393. maddesinde “ İşçinin işverene bir hizmeti kısmi süreli olarak düzenli biçimde yerine getirmeyi üstlendiği sözleşmeler de hizmet sözleşmesidir.” diyerek kısmi süreli çalışmayı hizmet sözleşmesi türleri arasında saymıştır.

Yarı zamanlı/Kısmi süreli iş başlığındaki Avrupa Birliği’nin 97/81 sayılı Direktifinde ise Direktif hedeflerini;

- Yarı zamanlı işçilere karşı ayrımcılığı ortadan kaldırmak;

- Yarı zamanlı işlerin kalitesini artırmak;

- Gönüllülük temeline dayanan yarı zamanlı işlerin geliştirilmesini kolaylaştırmak;

- Çalışma zamanlarının esnek bir şekilde düzenlenmesine katkıda bulunmak.

Şeklinde sıralayıp, kısmi süreli çalışanları ise, yarı zamanlı işçiler, normal çalışma saatleri aynı kurumda ya da benzer iş yerlerinde çalışan tam zamanlı işçilerin normal çalışma saatlerinden daha az olan çalışanlardır diye ifade etmiştir (SGK; 2011:28).