Mert EKŞİ

İşçilerin geçimini sağlayacak ücreti elde etmesi için çalışması kadar dinlenmesi de gerekmektedir. İnsanın doğası gereği fiziksel olarak sağlamlığı ve işe verdiği önem-dikkati ancak ve ancak huzurlu bir çalışma ortamına, dinlenmesine, çalışma barışının sağlanması ile gerçekleşir ve öyle ki Anayasamızın 50. maddesinde “Dinlenmek, çalışanların hakkıdır” diyerek işçilerin çalışması yanında dinlenmesini de bağlı olduğu vurgulanmıştır. Ekonomik hayatta bazen işin yoğunluğu, ani sipariş, işçilerin daha fazla ücret kazanması için fazla çalışmak isteğinin işverence uygun görülmesi, işçi eksikliği gibi nedenlerle işçiler fazla çalışma yapabilmektedir ve bu fazla çalışmayı hafta tatillerinde de gerçekleştirebilmektedir. İşçilerin hafta tatillerinde dinlenmesinin hem Anayasada hem İş Kanununda emredilmesine karşılık hafta tatillerinde çalışmaların ücretlendirilmesi, başka gün ikame izin verilmesi gibi taleplerin hukukumuzdaki yeri makalemizin ana felsefesini oluşturmaktadır.

KONU

Yasal Düzenleme

4857 sayılı İş Kanununun 46 ncı maddesinin 1 inci fıkrasında hafta tatili, “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.” şeklinde tanımlanmış, 2 nci fıkrasında ise “çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödeneceği” hususu hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun 49 uncu maddesinin 1 inci fıkrasına göre de işçinin tatil günü ücreti, “çalıştığı günlere göre bir güne düşen ücretidir.”şeklinde tanımlanmıştır. Açıklanan Kanun hükmü nedeniyle işçiye yedi günlük bir zaman dilim içinde kesintisiz en az yirmidört saat, o günün ücreti tam olarak ödenmek suretiyle bir dinlenme yani hafta tatili verilmesi gerekir. İşçi sağlığının korunması ve işgücünün yenilenmesi amacıyla tatil verilmesi, Anayasanın 50 nci maddesinden kaynaklanan bir zorunluluktur.

Ayrıca mezkur kanunun 41. maddesine göre; “Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır.

…

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir. İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.” şeklinde hüküm bulunmaktadır.

 Hafta Tatilinde İşçinin Çalıştırılması Halinde Ücretlendirme