Necati TORUN

GİRİŞ
Kamu ihaleleri,ülkemizde her daim ilgili çeken bir alan olması yanında ihaleye katılan istekliler ve ihaleyi gerçekleştiren idareler açısından tartışma yaratan alanlar bulunabilmektedir. Kamu ihalelerinde ana mantık en iyi hizmeti en ucuza alabilmektedir.
Kamu alımları mevzuatının düzenlendiği ana Kanun, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’dur. Bu Kanun doğrultusunda belirli şartları sağlayan istekliler ihalelerde teklif verebilmektedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ihaleler için isteklilerin sağlaması gereken kritik belgelerden birisi de iş deneyim belgesidir. Ancak bu belgeye kamu ihalelerine yeni katılacak bir şirketin sahip olması mümkün değildir. Kamuya daha önce iş yapmış yüklenicilere bu belge kamu idaresi tarafından verilmektedir.
Özel sektöre gerçekleştirilen işlerin de kamu ihalelerinde iş deneyim belgesi olarak değerlendirmesi 4734 sayılı Kanunda hükme bağlanmamış olup ihale uygulama yönetmeliklerinde belirtilen şartlarla mümkündür. Ve bu şartlardan bir tanesi de 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ilgilendirmektedir. İş güvenliği ihalelerinde iş deneyim belgesi olarak sunulan özel sektöre dair sözleşmenin damga vergisinin yatırılıp yatırılmayacağına dair sorun makalemizde örnek bir Kamu İhale Kararı doğrultusunda açıklanmaya çalışılacaktır.
HİZMET ALIM İHALELERİNDE İŞ DENEYİM BELGESİ HER İHALEDE İSTENMEKTE MİDİR?
Kamu kaynakları ile devlet ihtiyaçlarının tedariği sürecinde; kamu bir taraftan en uygun fiyata alım yapmaya çalışırken bir taraftan da en tecrübeli gerçek veya tüzel kişiden alım yapmayı amaçlamaktadır.
Kanun koyucu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun da daha nitelikli ve deneyimli firmalardan alım yapılabilmesi amacıyla “İhaleye katılımda yeterlilik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde mesleki ve teknik yeterlilik belgelerini düzenlemiştir.
Bu maddedeki yer alan düzenlemeler doğrultusunda ihaleye çıkan idareler bu maddede ana hatları çizilen belgeleri daha nitelikli isteklilerin ihaleye katılabilmesi amacıyla ihale şartnamelerinde ihale teklif zarfları içersinde sunulmasına yönelik düzenleme yapabilmektedirler. Bu belgeler temel olarak iş deneyim belgeleri, iş bitirme belgesi, iş yönetme ve iş durum belgesi olarak düzenlenmiştir..
İhalenin büyüklüğüne göre hizmet ve mal alım ihalelerinden iş deneyim belgesi istenilmeyebilmektedir.İş güvenliği hizmet alımı ihalesi olduğu için hizmet alım ihaleleri ile ilgili kuralların değerlendirilmesi gerekmektedir.
Hizmet alım ihaleleri ihale uygulama yönetmeliği 29’ncu maddesinde;
“b) Yaklaşık maliyeti, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarı ile eşik değer arasında olan işlerin ihalelerinde; (a) bendinde sayılan belgelere ek olarak, adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren belgelerin,
Hükmü yer almaktadır.
Dolayısıyla; 2023 yılı için Kamu İhale Kurumu tarafından yayımlanan parasal limitler çerçevesinde yaklaşık maliyeti 1.727.489,00 TL den daha yüksek olan hizmet alım ihalelerinde iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.
İHALEYE KATILMAK İSTEYEN İSTEKLİNİN ÖZEL SEKTÖRE GERÇEKLEŞTİRDİĞİ İŞLER HİZMET ALIMI İHALELERİNDE İŞ DENEYİM BELGESİ OLARAK DEĞERLENDİRİLEBİLİR Mİ?
Yukarıda belirtmiş olduğumuz açıklamalar doğrultusunda yeni bir soru daha oluşmaktadır.
İş deneyim belgesi olmayan istekli firmalar ihalelere katılamayacak mıdır? Bu sorumuzun cevabı ihale uygulama yönetmeliklerinde kendine cevap bulmuştur.
Özel sektöre gerçekleştirilen işlere ait belgelerin kamu ihalesine katılım amacıyla iş deneyim olarak kabulüne ilişkin hükümlerin ayrıntıları Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 47’nci maddesinde düzenlenmiştir.
İhale zarfı içinde aşağıdaki belgelerin sunulması durumunda ilgili firmanın kamu ihalesine katılma açısından yeterli iş deneyime sahip olduğu değerlendirilebilecektir;
- Sözleşme:
- Fatura: Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen; fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri veya serbest meslek makbuzu nüshaları ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri,
- Sözleşmeye ait damga vergisinin ihale ilan tarihi itibarıyla ödendiğine ilişkin belgeler,
- Personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak o işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgeler,
Görüleceği üzere hizmet alım ihalelerinde özel sektöre sunulan hizmetlerin kamu ihalelerinde iş deneyim belgesi olarak kullanılabilmesi için uygulama yönetmeliklerinde ihale ilanı öncesi çeşitli süreçlerin bitmiş olması gerekmektedir.
Özellikle isteklinin katılmak istediği ihale ilanından önce ilgili sözleşmenin damga vergisinin ödenmiş olma zorunluluğunun getirilmiş olması ihale ilanından sonra sözleşme akdedilmesini engellenmesi amacıyla getirildiği değerlendirilebilir.
ÖZEL SEKTÖRE SUNULAN İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETİNİN KAMU İHALESİNDE İŞ DENEYİM BELGESİ OLARAK DEĞERLENDİRİLEBİLMESİ İÇİN SÖZLEŞMEYE DAİR DAMGA VERGİSİ ÖDENMESİ ZORUNLU MUDUR?