Özel nitelikteki inşaat işlerinde yapılacak olan araştırma işlemleri (asgari işçilik hesabı) hakkındaki Genel Yazıyı okumak için tıklayın.

5510 sayılı Kanunun 85 inci maddesi kapsamında yürütülen asgari işçilik araştırma süreçleri, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde düzenlenmiş  ve konuya dair  2011/13 sayılı "İlişiksizlik Belgesi" konulu Genelge de yayımlanmıştır.  Bu Genel Yazı ile söz konusu mevzuata ilişikin tereddütlü hususlara örneklerle ilave açıklamalar getirilmiştir.

Kısmi ilişiksizlik belgesi verildikten soma yapılacak olan araştırma işlemlerinde, daha önce hesaplama yapılan bölümlerin yüz ölçümleri ile Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarlarının sonraki hesaplamalarda dikkate alınmaması gerekmektedir.

Ayrıca, her biri ayrı ruhsata sahip olmak üzere birden fazla bloktan oluşan ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 27 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği tek iş yeri dosyası üzerinden işlemlerin yürütülmesi durumunda, işverence bir blok için kısmi ilişiksizlik başvurusunda bulunulduğunda, iş yeri dosyasında bulunan bütün bloklara ilişkin seviye tespit tutanakları ruhsat vermeye yetkili makamdan istendikten sonra iş yeri dosyasında biten toplam m2 üzerinden araştırma işlemi yapılacak.

Örnek  : RK İnşaat Ltd. Şti. tarafından, her biri ayrı ayrı ruhsata sahip olmak üzere üç bloktan oluşan toplam 12.000 m2 inşaat işi için tek iş yeri dosyası açılmıştır. İnşaata ilişkin bilgiler,

A blok 4.000 m2, yapı sınıf ve grubu III-B

B blok 4.000 m2, yapı sınıf ve grubu III-B

C blok 4.000 m2, yapı sınıf ve grubu III-B

şeklindedir.

İnşaatın başlangıç tarihi 01.03.2025'dir. İşveren, 17.07.2026 tarihinde Kuruma başvurmuş ve A blok inşaatını bitirdiğini belirterek 4.000 m2 olan A blok için ilişiksizlik belgesi talep etmiştir. İnşaatın tamamlanma seviyesi ve tamamlanma talihinin tespiti amacıyla ilgili belediye ile yazışma yapılmış (her ne kadar işveren tarafından A blok için ilişiksizlik belgesi talep edilmiş olsa da, B ve C bloklara ilişkin seviye tespit tutanakları da mutlaka istenecektir) ve belediyeden gelen cevapta 30.06.2026 tarihi itibarıyla;

A bloğun tamamen bittiği,

B bloğun tamamlanma seviyesinin %75 olduğu,

C bloğun tamamlanma seviyesinin %50 olduğu,

bildirilmiştir.

01.07.2026 tarihi itibarıyla sigortalı bildirilmeye devam edilmiştir.

30.06.2026 tarihi itibarıyla Kuruma bildirilen toplam prime esas kazanç tutarı:

2025 yılı prime esas kazanç bildirimi 7.000.000 TL

2026 yılı prime esas kazanç bildirimi 5.000.000 TL

                                                    12.000.000 TL'dir. 

Bu durumda, inşaatın tamamlanma seviyesi olan:

A bloğun tamamına tekabül eden (4.000 m2)

B bloğun %75'ine tekabül eden (3.000 m2)

C bloğun %50'sine tekabül eden (2.000 m2)

                                                      9.000 m2

üzerinden (toplam inşaat alanının %75'i bitmiş olduğundan) araştırma işlemi yapılacaktır.

2025 yılı yapı yaklaşık birim maliyeti 18.200 TL ve bitirilen kısım 9.000 m2 esas alınarak hesaplanan Kuruma bildirilmesi gereken asgari işçilik tutarı; (9.000x18.200x6,75/100) = 11.056.500 TL'dir.

Bildirilmesi gereken tutar (11.056.500 TL) ile 30.06.2026 tarihine kadar bildirilen tutar (12.000.000 TL) karşılaştırıldığında (12.000.000-11.056.500= 943.500 TL) yeterli bildirim olduğu ve 30.06.2026 tarihi itibarıyla özel nitelikteki inşaat işyerinden de borcunun bulunmadığı tespit edildiğinden, 4.000 m2 inşaat alanı (A blok) için kısmi ilişiksizlik belgesi verilecektir. Ayrıca; işverence talep edilmesi durumunda, B bloğun 3.000 metrekaresinden, C bloğun da 2.000 metrekaresinden fazla olmamak üzere ayrıca hesaplama yapılmaksızın B ve C bloklar için de (talep edilen kısımlar kadar) kısmi ilişiksizlik belgesi verilebilecektir.

İşveren, 16.09.2026 tarihinde B blok için ilişiksizlik belgesi talep etmiştir. İnşaatın tamamlanma seviyesi ve tamamlanma tarihinin tespiti amacıyla ilgili belediye ile yazışma yapılmış ve belediyeden gelen cevapta 08.09.2026 taıihi itibarıyla; 

B bloğun tamamen bittiği,

C bloğun tamamlanma seviyesinin %75 olduğu,

bildirilmiştir.

09.09.2026 tarihi itibarıyla sigortalı bildirilmeye devam edilmiştir.

01.07.2026 - 08.09.2026 talihleri arasında Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutan 2.000.000

TL'dir.

Bu durumda;

B bloğun 3.000 m2 kısmı ile C bloğun 2.000 m2 kısmı ilk araştırma işleminde hesaplamaya dahil  edildiğinden somaki hesaplamada kullanılmayacaktır. Buna göre;

B bloğun tamamına tekabül eden (4.000 m2-3.000 m2=) 1.000 m2

C bloğun %75'ine tekabül eden (3.000 m2-2.000 m2=)   1.000 m2

                                                                                          2.000 m2

üzerinden araştırma işlemi yapılacaktır.

2026 yılı yapı yaklaşık birim maliyeti 21.050 TL ve bitirilen kısım 2.000 m2 esas alınarak hesaplanan Kuruma bildirilmesi gereken asgari işçilik tutarı;  (2.000x21.050x6,75/100) = 2.841.750 TL'dir.

Bildirilmesi gereken tutar (2.841.750 TL) ile Kuruma bildirilen tutar (2.000.000 TL) karşılaştırıldığında;

(2.841.750 - 2.000.000 =) 841.750 TL eksik işçilik bildirimi tespit edilmiştir.

Bildirilen eksik işçilik tutan işin bittiği tarihin (08.09.2026) bulunduğu 2026/Eylül ayına tahakkuk ettirilmek suretiyle varsa gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverene tebliğ edilecektir. Tebliğ edilen tutarın işverence tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi ve söz konusu işyeri dosyasından başkaca borcunun bulunmaması halinde 4.000 m2 B blok için kısmi ilişiksizlik belgesi verilecektir.

Sonraki bir tarihte C blok için işveren tarafından ilişiksizlik belgesi başvurusunda bulunulduğunda, yapılacak araştırma işleminde daha önce yapılan araştırma işleminde hesaplamaya dahil edilen 3.000 m2 sonraki hesaplamada kullanılmayacağından, araştmna yapılmayan 1.000 m2 üzerinden araştırma işlemi yapılacak ve fark prim borcunun çıkmaması veya çıkan fark prim borcunun ödenmesi ve söz konusu işyeri dosyasından başkaca borcunun bulunmaması halinde 4.000 m2 olan C bloğun tamamı için ilişiksizlik  belgesi verilecektir.