Mehmet YÜCEL

1.GİRİŞ

Genel olarak matrah, vergi borcunu hesaplamak için kullanılan, vergi kanunlarına göre belirlenen gelir miktarıdır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nda(1) matrah, teslim ve hizmet işlemlerine, ithalata, uluslararası yük ve yolcu taşımalarına göre ayrı maddeler halinde düzenlenmiş, özel matrah şekilleri ise ayrıca belirtilmiştir. Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 20/1’inci maddesinde, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu hükme bağlanmıştır. Yine Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 20/4’üncü maddesinde, belli bir tarifeye göre fiyatı tespit edilen işler ile bedelin biletle tahsil edildiği hallerde tarife ve bilet bedeli katma değer vergisi dahil edilerek tespit olunur ve vergi müşteriye ayrıca intikal ettirilmez hükmüne yer verilmiştir.

Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesinde, bazı teslim ve hizmetlerin matrahlarının tespiti açısından özel düzenleme getirilmiştir. Münhasıran vergisi önceki safhalarda beyan edilerek ödenen özel matrah şekline tabi işlemlerle uğraşan mükelleflerin, katma değer vergisi mükellefiyetleri tesis edilmez. Ancak, bu kapsamda işlem yapan ve başka işlemleri nedeniyle katma değer vergisi mükellefi olanlar, özel matrah şekline tabi işlemlerini de beyannamelerinin “Sonuç Hesapları” kulakçığındaki “Özel Matrah Şekline Tabi İşlemlerde Matraha Dahil Olmayan Bedel” satırında gösterirler. Öte yandan, sözkonusu Kanunun (23/g) maddesi ile Maliye Bakanlığı özel matrah şekilleri tespit etmeye yetkili kılınmıştır.

2.KONUYLA İLGİLİ OLARAK YAŞANAN SORUNLAR VE YAPILAN YASAL DÜZENLEMENİN GEREKÇESİ

29.03.2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edilen 7104 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlar İle 178 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun⁽²⁾ 6’ncı maddesi ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesinin birinci fıkrasına yeni bir bent eklenmiştir. Eklenen bu yeni bent hükmü sayesinde KDV’nin matrahını tayin eden 20’nci maddesinin istisnasını oluşturan ve özel matrah şekillerinin belirlendiği 23’üncü madde hükmü genişletilmiştir.

Niçin böyle bir yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulmuştur. Uygulamada ikinci el motorlu kara taşıtı veya taşınmaz ticareti yapan mükelleflerce, ticarete konu edilen motorlu kara taşıtı ve taşınmazın katma değer vergisi mükellefiyeti olmayanlardan veya mükellef olmasına karşın istisna kapsamında satış yapanlardan satın alınması halinde ve bu ürünlerin satışa konu edilmesi aşamasında hesaplanacak katma değer vergisinin matrahı konusunda duraksama ve tereddütler yaşanmaktaydı. Yapılan bu yeni yasal düzenleme ile bu konuda yaşanan duraksama ve tereddütlerin giderilmesi amaçlanmıştır. ikinci el motorlu kara taşıtı veya taşınmaz ticareti yapan mükelleflerce, mükellef olmayanlardan (mükellef olanlardan istisna kapsamında alınanlar dahil) alınarak vasfında esaslı değişiklik yapılmaksızın satılan ikinci el motorlu kara taşıtı veya taşınmazların tesliminde özel matrah şekli uygulanması sağlanmaktadır.

Böylece yapılan bu düzenlemeye göre, ikinci el motorlu kara taşıtı veya taşınmaz ticareti yapan mükelleflerce, ticarete konu edilen motorlu kara taşıtı ve taşınmazın katma değer vergisi mükellefiyeti olmayanlardan veya mükellef olmasına karşın istisna kapsamında satış yapanlardan satın alınması halinde ve bu ürünlerin satışa konu edilmesi aşamasında hesaplanacak katma değer vergisinin matrahı, satış bedelinden alış bedeli düşüldükten sonra kalan tutar olacaktır.

3. KONUYA İLİŞKİN OLARAK YAPILAN YASAL VE İDARİ DÜZENLEMELER