Menşe kavramı ışığında Fatura Beyanı

GATT (Tarifeler ve Ticaret Genel Anlaşması) çerçevesinde kabul edilen anlaşmalardan bir tanesi olan ve Türkiye’nin de taraf olduğu “Menşe Kuralları Anlaşması”nda, “tarife tercihlerinin verilmesine yol açan akdi ve otonom ticaret rejimleriyle ilgili olmaması koşuluyla, üyeler tarafından malların menşe ülkesinin tespit edilmesi için uygulanan yasa, yönetmelik ve genel uygulamaya ilişkin idari önlemler” olarak menşe kuralları tanımlanmıştır.

Eşyanın menşei kavramı, gümrük vergilerinin hesaplanması, dış ticaretin kontrolü amacıyla kullanılan kota, anti-damping vb. araçların uygulanmasının takibi açısından önemli olduğu gibi, dış ticaret istatistiklerinin derlenmesinde amacıyla da kullanılabilmektedir. Eşyanın menşei bir eşyanın ekonomik milliyeti olarak tanımlanabilir. Farklı ülkelerden gelen ürünlerin uygulamada farklı muameleye tabi olması, menşe kurallarına ihtiyacın doğmasına neden olmuştur.

Menşe kavramının ortaya konulabilmesi, öncelikle menşe kümülasyonu hakkında bilgi verilmesini de gündeme getirmektedir. Genel olarak; kümülasyon olanağı, anlaşmaya taraf ülkelerden biri menşeli ürünlerin diğer taraf menşe statüsünü kazanmaları için orada yeterli işleme tabi tutulmalarına gerek kalmamasıdır.

Dolayısıyla menşe kümülasyonu, aralarında anlaşma bulunan ülkelerin ekonomik ilişkilerinin geliştirilmesi amacıyla, menşe statüsü kazandırma kurallarında, menşe kümülasyonu ile esneklikler getirilebilmektedir.

Fatura Beyanı ise, ihracatçı tarafından fatura, teslimat notu veya herhangi bir başka ticari belge üzerinde usulüne uygun olarak yapılan beyan olarak tanımlanabilir. Fatura beyanı, değeri 6000 Euro’yu geçmeyen ve menşeli girdiler içeren bir sevkiyat yapan her ihracatçı ve herhangi bir değer sınırına bağlı olmaksızın onaylanmış ihracatçı tarafından yapılabilir.