Bu çalışmada, işaret ettiğimiz duraksama konusunu, mevzuatın vergiyi doğuran olaya ilişkin hükümleri ile yetkili makamların verdikleri görüşler çerçevesinde kısaca değerlendirmek istiyoruz.

KURUMLAR VERGİSİ ve KDV BAKIMINDAN İHRACATTA VERGİYİ/İŞLEMİ DOĞURAN OLAY

Vergi Usul Kanununun vergiyi doğuran olay başlığını taşıyan 19’uncu maddesinde, vergi alacağının vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı hüküm altına alınmıştır.

Gelir/Kurumlar Vergisi Kanunlarının uygulamasında vergiyi doğuran olay, bu vergilerin konusu olan gelirin ya da kazancın elde edilmesidir. Kural olarak “elde etme” gelir unsurlarının niteliğine göre tahakkuk veya tahsil esasına bağlanmıştır -ve çalışmanın konusunu oluşturan dış ticaret faaliyetinin ilgili bulunduğu kazanç türü olan- ticari kazancın elde edilmesinde “tahakkuk esası” geçerlidir.

Diğer taraftan, vergilendirmede dönemsellik ilkesi  uygulandığından, vergilendirilecek gelirlerin belli bir dönemde elde edilmiş olmasına bakılır ki, bu gelir/kurumlar vergisi uygulamasında genellikle bir takvim yılı olmaktadır.

Bu çerçevede ticari kazancın elde edilmesi ve tespiti bakımından tahakkuk esasının anlamı, gelir veya giderin tür ve nitelik olarak belli bir dönem/an itibariyle kesinleşmesi, diğer bir anlatımla gelirin veya giderin konusu olan işlemin tutarı ile işlemden kaynaklanan alacak veya borca ilişkin ödeme koşullarının belirlenmiş olmasıdır. Bu açıdan tahakkuk esasının temel karinesi, alım/satım sözleşmesi ve bu sözleşme uyarınca fatura düzenlenmesidir.

KDV’de vergiyi doğuran olay ise, KDV Kanununun 10 maddesi uyarınca verginin konusunu oluşturan teslim veya hizmetin yapılmasıdır. Teslimin yapılması ya da hizmetin ifasından önce fatura düzenlenmesi durumunda faturada gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere yine vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği kabul edilmektedir.

Öte yandan, KDV Kanununun 11/1-a maddesinde ihracat teslimleri KDV den istisna edilmiş, 12/1 inci maddesinde ise bir teslimin ihracat teslimi sayılabilmesi için;

-Teslimin yurt dışındaki bir müşteriye veya bir serbest bölgedeki alıcıya yapılması,

-Teslim konusu malın Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesinden çıkarak bir dış ülkeye veya bir serbest bölgeye vasıl olması,

Gerektiği hüküm altına alınmıştır.