Cemil GÜNDÜZ

Kamu ihaleleri ülkemizdeki yol, köprü, kamu kurumu inşaatları, şehir hastaneleri, araç kiralama filoları gibi devasa projeler çerçevesinde düşünüldüğünde özel sektörün her daim ilgi alanındadır. İhale sürecinde istekliler ihale dokümanına bağlı olarak tekliflerini sunmakta, ihale günü ve saatinde en uygun teklifi veren istekli ihale komisyon kararı ile belirlenmekte, böylece ihalenin yüklenicisi ilan edilmekte ve sonuç olarak yüklenici ile idare arasında bir sözleşme imzalanmaktadır. İhaleyi kazanan yüklenici bu süreç içerisinde bazı resmi belgeler nedeniyle damga vergisi ödemek zorundadır.
İhale sürecinin kuralları 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda; sözleşme sürecinin kuralları ise 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nda yer almaktadır.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nda ele alınan konulardan bir tanesi de sözleşmenin feshi olup; sözleşmenin feshine ilişkin idare tarafından alınan karar sebebiyle 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu çerçevesinde damga vergisi doğup doğmayacağı ve miktarı makalemizin konusunu teşkil edecektir.
İHALE VE HAKEDİŞ ÖDEME DÖNEMİNDE DOĞAN DAMGA VERGİLERİ
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1 inci maddesinde;
“Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar damga vergisine tabidir.
Bu Kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalanmak ya da imza yerine geçen bir işaret konulmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder…”
denilmektedir.
İhaleyi kazanan yüklenici, ihale sürecinde bazı resmi belgeler nedeniyle damga vergisi ödemek zorundadır. İşte bu vergilerden birisi ihale kararı kaynaklı damga vergisi iken bir diğeri de yüklenici ile sözleşme akdedilmesi ve hakediş ödemesi nedeniyle doğan damga vergileridir.
İhale Kararı’na İlişkin Damga Vergisi:
Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) Sayılı Tablo’nun “II- Kararlar ve Mazbatalar” bölümünün 2 nci bendine göre, İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararları üzerinden binde 5,69’a damga vergisi doğmaktadır.
Örneğin, 10.000.000,00 TL’lik ihaleyi kazanan Bay A, ihaleyi kazandığına ilişkin ihale kararı sebebiyle 56.900,00 TL damga vergisi ödemek zorundadır.
Sözleşmeye İlişkin Damga Vergisi:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen istisnalar dışında, her türlü ihale süreci sonucunda idare ile yüklenici arasında içerisinde ihale bedelinin de yazılı olduğu sözleşme akdedilmektedir.
Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) Sayılı Tablo’nun “I- Akitlerle ilgili kağıtlar” bölümünün 1/a bendinde, belli parayı ihtiva eden mukavelename, taahhütname ve temliknamelerden binde 9,48 damga vergisi kesileceği belirtilmiştir.
Bu doğrultuda 10.000.000,00 TL’lik ihaleyi kazanan Bay A, idare ile sözleşme imzalaması sebebiyle ayrıca 94.800,00 TL damga vergisi ödeyecektir.
Böylece ihaleyi kazanan Bay A, ihalenin uygulanmasına (hak ediş ödemelerinin yapılmasına) kadar toplam toplamda 151.700,00 TL damga vergisi ödeyecektir.
Hakediş Ödemelerinden Kesilecek Damga Vergisi
Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun “Makbuzlar ve Diğer Kağıtlar” başlıklı (IV.) bölümünün I/a bendine göre, hak ediş ödemelerinden (binde 9.48) oranında damga vergisi kesilmelidir.
Söz konusu kesintiler avans niteliğindeki ödemelerden kesilse dahi söz konusu avansın mahsubunda da yapılmalıdır. Zira her iki işlem de birbirinden bağımsız olarak damga vergisine tabidir.
Böylece 10.000.000,00 TL’lik ihaleyi kazanan Bay A, sözleşme yürütümü esnasında hakediş ödemeleri kaynaklı olarak 94.800,00 TL damga vergisi ödeyecektir. Tabi bu meblağ iş artışı veya iş eksilişi gibi nedenlerle değişiklik gösterebilecektir.
SÖZLEŞMENİN FESHİ DURUMUNDA DAMGA VERGİSİ
Sözleşmenin feshi durumunda damga vergisi doğup doğmayacağı aşağıda açıklanmaya çalışılmıştır.
Sözleşme Fesih Halleri ve Sözleşme Fesih Kararının Alınması