Mahmut ÇOLAK

Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü yayımladığı 20.04.2026 tarihli 139219762 sayılı Genel Yazısı ile uygulamada yaşanan tereddütleri gidermek amacıyla tüm SGK Müdürlüklerinde uygulama birliği sağlamayı amaçlamış, usul ve esasları belirlemiştir.
Bu Genel Yazı; lisanslı veya lisanssız ayrımı gözetilmeksizin sadece özel nitelikteki Güneş Enerjisi Santrali (GES) ve Rüzgâr Enerjisi Santrali (RES) inşaat işlerini kapsamakta olup kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan GES ve RES inşaatları kapsamamaktadır.
I- Yapı Ruhsatı Kapsamında Maliyet Tespiti
GES inşaatları için 12.05.2023 tarihinden itibaren, RES inşaatları için 11.03.2025 tarihinden itibaren (ancak her hâlükârda inşaat fiilen tamamlanmadan önce) düzenlenmiş olmak kaydıyla;
İnşaata başlanmadan evvel veya ruhsatsız başlanmış olmakla birlikte inşaatın devamı esnasında alınan ilk yapı ruhsatları ile inşaatın devamı esnasında alınan yenileme ya da tadilat ruhsatları kapsamında yürütülerek tamamlanan inşaat işlerinde, söz konusu ruhsatlarda yer alan toplam yapı inşaat alanı, imar mevzuatındaki yeni alan tanımları ve hesaplama usullerine uygun olduğu kabul edilir ve belirtilen tarih koşulunu sağlayan (ilk veya yenileme/tadilat ruhsatlı) işlere ait asgari işçilik araştırma işlemleri, geçerli ruhsatta kayıtlı toplam yapı inşaat alanı ile yapı sınıf ve grubu esas alınmak suretiyle ilgili SGK Ünitesince sonuçlandırılacaktır. Bu durumda, maliyet tespiti için Sosyal Güvenlik Denetmenlerine sevk edilmez.
12.05.2023 tarihi; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “genel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin (31) numaralı fıkrasına eklenen 12.05.2023 tarihli 32188 sayılı Resmî Gazete ’de yapılan değişiklikten ileri gelmektedir. Eklenen fıkraya göre; güneş kaynaklı yenilenebilir enerji sistemlerinin yapı inşaat alan hesabında, fotovoltaik panelleri taşımak amacıyla yapılan çerçeve/konstrüksiyon imalatının dış ölçüleri içinde kalan alanın yatay izdüşümü dikkate alınır.
11.03.2025 tarihi; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “genel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin (33) numaralı fıkrasına eklenen 11.03.2025 tarihli 32838 sayılı Resmî Gazete ’de yapılan değişiklikten ileri gelmektedir. Eklenen fıkraya göre; rüzgâr kaynaklı yenilenebilir enerji sistemlerinin yapı inşaat alan hesabında; rüzgâr türbinlerinin tabi veya tesviye edilmiş zemin altı dâhil temel alanı ile kulenin yüzey alanı toplamı dikkate alınır.
II- Denetim Kapsamında Maliyet Tespiti
GES inşaatları için 12.05.2023, RES inşaatları için 11.03.2025 tarihlerinden önce düzenlenmiş ilk yapı ruhsatları kapsamında yürütülen ve inşaatın devamı esnasında imar mevzuatındaki yeni alan tanımlarına uygun (bu tarihler ve sonrasında düzenlenmiş) geçerli bir yenileme veya tadilat ruhsatı alınmayan inşaatlara ait dosyalar, doğrudan ilgili SGK Ünitesince sonuçlandırılamayacağından, inşaat maliyetinin tespiti için Sosyal Güvenlik Denetmenlerine sevk edilmektedir. Söz konusu denetimler neticesinde düzenlenecek raporlarda, mevcut ruhsatta yer alan eksik veya sınırlı alan verilerine bağlı kalınmaksızın, asgari işçilik hesabına esas maliyet bedeli tesisin teknik bütünlüğü dikkate alınarak tespit edilmektedir.
III- Yapımı Tamamlandıktan Sonra Ruhsatlandırılması Halinde Maliyet Tespiti
Yapı ruhsatı bulunmaksızın yapımı tamamlanan, ancak daha sonra ilgili idarelerce ruhsatlandırılan GES ve RES inşaatlarında, asgari işçilik araştırmasının ilgili SGK Ünitesince yapılabilmesi için aşağıdaki iki koşulun birlikte sağlanmış olması gerekmektedir.
1-Yapı ruhsatının GES inşaatları için 12.05.2023, RES inşaatları için 11.03.2025 tarihleri ve sonrasında düzenlenmiş olması.
2-Asgari işçilik hesabında esas alınacak yıl için ilgili yapı sınıf ve grubuna ait yapı yaklaşık birim maliyet bedelinin yayımlanmış olması.
Bu iki koşulun birlikte sağlanması halinde araştırma işlemi, ruhsatın inşaatın tamamlandığı tarihten sonra alındığı üzerinde durulmaksızın ruhsatta kayıtlı toplam yapı inşaat alanı ile yapı sınıf ve grubu esas alınmak suretiyle ilgili SGK Ünitesince sonuçlandırılır. Koşullardan herhangi birinin veya her ikisinin birlikte sağlanmaması durumunda ise asgari işçilik araştırmasına esas maliyet tespiti Sosyal Güvenlik Denetmenleri tarafından yapılır.
IV- Ortak Düzenlemeler
Asgari işçilik maliyet tespitinin doğrudan ruhsat üzerinden veya denetim incelemesi sonucunda yapıldığına bakılmaksızın, kapsama giren tüm dosyaların ilgili SGK Ünitesince yürütülecek araştırma ve ilişiksizlik belgesi düzenleme süreçlerinde uygulama birliğinin tesis edilmesi amacıyla aşağıdaki ortak düzenlemeler çerçevesinde hareket edilecektir.
1-Tesisin teknik bütünlüğü esas olduğundan hesaplama ve belge düzenleme süreçlerinde yalnızca sınırlı alanlar (şalt sahası, trafo binası, idari bina, bekçi kulübesi, zemin işleri gibi) dikkate alınarak maliyet bedelinin eksik hesaplanmasına sebebiyet verecek şekilde parçalı işlem tesis edilmemektedir.
2-Sözleşme bedeli ile mukayese işleminde, ruhsat verilerine dayalı maliyet tespit usulü gereği ilgili SGK Ünitesince hesaplanan veya Sosyal Güvenlik Denetmenlerince düzenlenen raporla tespit edilen maliyet bedeli, 2011/13 sayılı Genelge'nin 9.20 numaralı bölümü uyarınca (varsa) sözleşme bedeli ile mukayese edilerek, yüksek olan tutar araştırmaya esas maliyet bedeli olarak dikkate alınmaktadır.
3-Düzenlenecek ilişiksizlik belgelerinde yer alan yüzölçümü bilgisi, yapı ruhsatındaki toplam yapı inşaat alanı verisi ile birebir aynı olmalıdır.
4-İşverenlerin ilgili idareler nezdinde yürüttükleri yapı kullanma izin belgesi işlemlerinde herhangi bir tereddüt veya mağduriyet yaşanmaması adına, düzenlenecek ilişiksizlik belgelerine "sadece trafo alanı veya gibi tesisin bütünlüğünü dikkate alınmıştır" "panel alanları hariç tutulmuştur" parçalayan ve belgenin kapsamını daraltan herhangi bir sınırlayıcı ifade veya açıklama eklenmez.
V- Geçiş Sürecindeki Dosyaların Değerlendirilmesi