Mehmet BULUT

Sigortasız çalışma halinde işçilerin başvurabilecekleri bazı yöntemler bulunmaktadır. Bunlardan birisi Sosyal Güvenlik Kurumu’na şikayet dilekçesi vermektir. Verilen şikayet dilekçesi üzerine SGK denetim elemanları işyerinde tespit ve inceleme yapmakta ve iddianın doğruluğunu araştırmaktadırlar. İşyeri kayıtlarının incelenmesi sonucunda yapılan tespitlerden çalışıldığının belirlenmesi durumunda, hizmetleri SGK’ya bildirilmediği veya eksik bildirildiği saptanan sigortalıların geriye yönelik hizmetleri verilmektedir. Şayet Sosyal Güvenlik Kurumunun incelemesinden bir sonuç alınamazsa sigortalıların başvuracakları bir yol daha bulunmaktadır: Hizmet Tespit Davası açmak. Şunu da belirtelim ki işçi isterse aynı anda hem şikayet hem de dava yolunu seçip eş zamanlı yürütebilmektedir. Bu makalemizde hizmet tespit davası ile ilgili sigortalıların ve işverenlerin bilmesi gereken hususlar üzerinde durulacaktır.

Dava Açma Yeri ve Süresi Nedir?

Hizmet tespit davalarının incelenmesinde görevli mahkeme İş Mahkemeleridir. İş mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde ise görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınmaktadır. Yani hizmet tespit davalarının açılabilmesine ilişkin olarak hizmetlerin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıllık bir süre öngörülmüştür.

Bu beş yıllık süre, zamanaşımı süresi olmayıp hak düşürücü bir süre olduğundan davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi hakim tarafından da resen dikkate alınır. Nitekim Yargıtay da bu süreyi hak düşürücü bir süre olarak kabul etmiştir (YHGK’nın, 12.06.1985 tarih ve 10–820/585 sayılı Kararı). Sigortalının aynı işyerinde birden fazla işe giriş ve çıkışının olması halinde hak düşürücü süre, her dönem çalışma için ayrı hesap edilmelidir.