Vakkas DEMİR

Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Söz konusu Kanunda yurt dışında yaşayan gurbetçilerimizin yurt dışı borçlanma ve emeklilikleriyle ilgili ezber bozan ve köklü değişiklikler getiren düzenlemeler bulunmaktadır.

Bu makale çalışmamızda,  gurbetçilere getirilen ve hemen hepsi aleyhlerine olan yenilik ve değişiklikleri açıklamaya çalışacağız.

II- KANUNLA GURBETÇİLERE GETİRİLEN YENİLİK VE DEĞİŞİKLİKLER

a) Borçlanılacak bütün yurt dışı süreleri Bağ-Kur (4/1-b) sigortalılık süresi olarak değerlendirilecek

Teklifin 10 uncu maddesinde; “MADDE 10: 3201 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin başlığı “süre tespiti, sigortalılığın başlangıcı ve sürelerin değerlendirilmesi” şeklinde, dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Yurt dışı borçlanmasına ait süreler 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir.” ifadeleri yer almaktadır.

Kanun değişikliğinden önce, yurtdışı hizmet borçlanmasına ait sürelerin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre hangi sigortalılık haline (4/1-a, 4/1-b, 4/1-c) göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde; borçlanma yapan kişinin Türkiye’de sigortalılığı varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılıkları yoksa aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilmekteydi. Buna göre, yurt dışı borçlanması yapacak kişi, borçlanma yapmadan önce Türkiye’de birkaç gün SSK (4/1-a) sigortalısı olup, bütün yurt dışı borçlanma sürelerini SSK prim gün sayısı olarak saydırabilmekteydi. Bunun sonucu olarak ta, SSK şartlarında daha düşük yaş ve prim gün sayısı üzerinden emekli olabilmekteydi.

08.07.2019 tarihli kanun teklifinden sonra, gurbetçilerin artık Türkiye’de kendilerini bir iki gün SSK sigortalısı gösterip, tüm yurt dışı sürelerini SSK prim günü olarak saydırma olanağı kalmamıştır. Her ne olursa olsun, gurbetçilerin yaptıkları yurt dışı borçlanma süreleri artık 4/1-b (Bağ-Kur) sigortalılık süresi olarak kabul edilecektir. Kanun teklifi ile getirilen bu yenilik, gurbetçiler için çok büyük dezavantajdır.

Şöyle ki; örneğin 24.11.1983 tarihinde Almanya’da işçi olarak çalışmaya başlayan Bay A, kanun seğişikliğinden önce, birkaç gün Türkiye’de kendisini sigortalı gösterip 5225 prim gün sayısı borçlanıp 48 yaşını doldurması halinde SSK şartlarında Türkiye’den emekli olabilmekteydi. Ancak, aynı durumdaki kişi, kanun teklifinden sonra, 4/b şartlarında en erken 55 yaşında ve 9000 gün prim gün sayısını doldurma koşulu ile emekli olabilir.

Kanun değişikliğinden sonra, gurbetçilerin yurt dışı borçlanması ile SSK şartlarında Türkiye’den emekli olma imkânı kalmamıştır. Kanun değişikliğinden sonra gurbetçiler, 4/b’ye sayılan yurt dışı borçlanmasının yanında, son 3,5 yıl Türkiye’de SSK’lı çalışarak veya kendilerini Ek 5 tarım sigortası kapsamında (Ek 5 tarım sigortası SSK gibi sayılmaktadır) 3,5 yıl sigortalı göstererek, ancak bu şekilde SSK şartlarında emekli olabilirler.

b) Gurbetçilerin günlük yurt dışı borçlanma tutarları arttırılarak yurt dışı borçlanma maliyetleri yükseltildi