Serhat TUNCER

1.GİRİŞ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinde gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içerisinde elde etmiş olduğu kazanç ve iratların safi tutarı olarak tanımlanmıştır. Aynı maddede gerçek kişilerin elde etmiş oldukları gelirlerin ise gelir vergisine tabi olduğu belirtilmiştir. Mezkur kanunun 2’nci maddesinde gerçek kişiler tarafından elde edilen ve gelir vergisine tabi olan kazanç unsurları ise yedi grup altında sayılmış olup bunlar: Ticari kazanç, zirai kazanç, ücret, serbest meslek kazancı, gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlardır.

Gelir Vergisi Kanunu’nda her bir gelir unsurunun vergilendirilme usulüne ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. Gerçek kişi mükellefler tarafından elde edilen gelir unsurlarına ilişkin kazanç ve iratlardan hangi giderlerin indirim konusu yapılabileceği hangi giderlerin ise indirim konusu yapılamayacağı kanunda açıkça belirtilmiştir.

Gelir vergisi mükellefleri tarafından ayrı ayrı gelir unsurlarına ilişkin olarak elde edilen kazanç ve iratlar aksi belirtilmediği sürece toplanarak tek bir yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmek zorunludur. Gelir Vergisi Kanunu’nun 89’uncu maddesi ile bir takvim yılı içerisinde elde ettikleri kazanç ve iratları yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecek olan mükelleflere elde etmiş oldukları kazanç ve iratlardan bazı harcamaları gelirin safi miktarının tespitinde indirim konusu yapma hakkı tanınmıştır.

Bu çalışmamızda; beyan edilecek gelirle direkt olarak ilgili olmasa da gelir vergisi mükellefleri tarafından yapılan ve toplumsal açıdan önem taşıyan bağış ve yardımların Gelir Vergisi Kanunu’nun 89’uncu maddesi çerçevesinde yıllık gelir vergisi beyannamesi üzerinde gösterilerek beyan edilecek gelirden indirim konusu yapılması hususunda açıklamalara yer verilmiştir.

2. BAĞIŞ VE YARDIMLARIN YILLIK BEYANNAME ÜZERİNDE İNDİRİMİ

Gelir Vergisi Kanunu’nun “Gelirin Toplanması ve Beyan” başlıklı 85’inci maddesinde: “Mükellefler, ikinci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verirler. Bu kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunludur.

Tacirlerle çiftçiler ve serbest meslek erbabı ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden kazanç temin etmemiş olsalar bile, yıllık beyanname verirler. Bu hüküm şirketlerin faaliyet ve tasfiye dönemlerine şamil olmak üzere kolektif şirket ortakları ile komanditeler hakkında da uygulanır.” hükümlerine yer verilerek gelir vergisi mükelleflerinin hangi hallerde elde etmiş oldukları kazanç ve iratlara ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesi verecekleri hüküm altına alınmıştır.

Bir takvim yılı içerisinde elde etmiş oldukları kazanç ve iratlara ilişkin olarak yıllık gelir vergisi beyannamesi verecek olan mükellefler Gelir Vergisi Kanunu’nun 89’uncu maddesi hükmüne göre, yıllık beyanname ile bildirecekleri gelirlerden yapmış oldukları bağış ve yardımlara ilişkin harcamaları indirebilme imkânına sahiptirler.

Yapılan bağış ve yardımlara ilişkin indirim hakkından kazançlarını yıllık beyanname ile beyan eden tüm gelir vergisi mükellefleri yararlanabileceklerdir. Ancak, bu indirim haklarından yararlanabilmenin en temel şartı yıllık beyannamesi ile beyan edilecek bir kazancın bulunmasıdır. Mükellefler tarafından zarar beyanının söz konusu olduğu durumlarda bağış ve yardımların da düşülerek zararın daha fazla artırılması söz konusu olmayacaktır.

Bağış ve yardımların beyanname üzerinde beyan edilen kazançtan indirimine ilişkin gerekli şartlara Gelir Vergisi Kanunu’nun 89’uncu maddesinin 1’inci fıkrasının 4, 5, 6, 7, 10 ve 11’inci bentlerinde yer verilmiştir. Bu bentlerde belirtilen bağış ve yardımların bazılarının tamamı beyan edilen kazançtan indirim konusu yapılırken bazıları ise sınırlı olarak beyan edilen kazançtan indirim konusu yapılabilmektedir.

3. SINIRLI OLARAK İNDİRİM KONUSU YAPILABİLEN BAĞIŞ VE YARDIMLAR