Ertan AYDOĞAN

Finansal kiralama (leasing), isminden de anlaşılacağı üzere bir kiralama işlemidir. Finansal kiralama yöntemi üreticiler ve firmalar için önemli ve sık kullanılan finansman yöntemlerinden birisidir. Her türlü ticari işletmeler, her türlü ortaklıklar, şahıs firmaları, adi ortaklıklar, serbest meslek mensupları leasing yapabilir ve amortismana tabi her türlü taşınır ve taşınmaz mal leasing konusu olabilir. Bununla birlikte finansal kiralama sözleşmelerinin devri, yürürlükteki mevzuat dâhilinde mümkündür. Şirketlerin içinde bulundukları zor şartlar nedeniyle finansal kiralama şirketleriyle anlaşarak sözleşmeyi başka bir firmaya devretmeleri uygulamada rastlanılan bir olaydır. Söz konusu devir işlemleri nedeniyle fatura düzenlenmesi gerekip gerekmediği, gerekiyorsa devir alan firmalara mı, yoksa leasing şirketine mi fatura düzenlenmesi gerektiği konusunda işbu çalışmamız kaleme alınmıştır.

Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmesi

Finansal kiralama, bir finansal kiralama sözleşmesine dayalı olmak koşuluyla, bu Kanun veya ilgili mevzuatı uyarınca yetkilendirilen kiralayan tarafından finansman sağlamaya yönelik olarak bir malın mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya devredilmesi; kiracıya kira süresi sonunda malın rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması; kiralama süresinin malın ekonomik ömrünün yüzde sekseninden daha büyük bir bölümünü kapsaması veya finansal kiralama sözleşmesine göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının malın rayiç bedelinin yüzde doksanından daha büyük bir değeri oluşturması hâllerinden herhangi birini sağlayan kiralama işlemidir. Finansal kiralamaya konu malı kiracıya bırakmasını öngören mutabakat metni ise finansal kiralama sözleşmedir.

Finansal kiralama sözleşmesinin 6361 sayılı Kanunda yapılan tanımı ile finansal kiralamaya konu olan malın, sadece üçüncü kişilerden değil, bizzat kiracıdan da temin edilebilmesine imkân getirilmiş, böylelikle uluslararası uygulamada yaygın bir finansman yöntemi olan sat-geri kiralama işleminin yapılabilmesine imkân tanınmıştır.

Finansal kiralama sözleşmesine taşınır ve taşınmaz mallar konu olabilir. Bilgisayar yazılımlarının çoğaltılmış nüshaları hariç olmak üzere patent gibi fikrî ve sınai haklar bu sözleşmeye konu olamaz. Bu durum, uygulamada ortaya çıkan ihtiyaçlar neticesinde, taşınır ve taşınmaz malların yanı sıra patent gibi fikri ve sınaî haklar hariç olmak üzere bilgisayar yazılımlarının çoğaltılmış nüshalarının da sözleşmeye konu edilebileceğini göstermektedir.

Finansal kiralama sözleşmesi yazılı şekilde yapılır. Taşınmaz malların taşınmazın bulunduğu tapu kütüğünün beyanlar hanesine, kendilerine mahsus özel sicili bulunan taşınır mallar ise bu malların kayıtlı oldukları sicile tescil veya şerh olunur. Özel sicili bulunmayan taşınır mallar ise Finansal Kiralama Şirketleri Birliğince tutulacak özel sicile tescil edilir. Finansal kiralama ilişkisinde, kiracı malın zilyetliğini ve ekonomik mülkiyetini elinde bulundurmakla birlikte, malın hukuken maliki finansal kiralama şirketidir. Sistemin düzenli işleyebilmesi için bu durumun sözleşme süresi içinde bozulmaması gerekmektedir. Türk Medenî Kanununda iyiniyetli üçüncü kişilerin malik olmayan kişiden mülkiyet veya diğer sınırlı ayni hakları kazanmaları mümkün kılınmıştır. Böylece, kiracıdan malın iyi niyetle iktisabı her zaman mümkün olabilecektir.