Vakkas DEMİR

I- GİRİŞ
Evlatlık müessesesi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilen yasal bir uygulamadır. Evlatlık verilenlerin miras hakları, aile bağı hakları vb. gibi birçok konu nasıl onlar için önemliyse, sosyal güvenlik hakları da bir o kadar önem taşımaktadır.
Evlatlık verilenlerin sosyal güvenlik hakları birçok açıdan ele alınıp değerlendirilebilir. Ancak, biz bu makale çalışmamızda, evlatlık verilenler için hak ve fayda sağlayıcı nitelikte olan yetim aylığı konusu üzerinde duracağız.
Bu makale çalışmamızda, evlatlık verilenlerin biyolojik anne ve babalarından aldıkları yetim aylığının kesilip kesilmeyeceği konusu ile evlatlık verilenlerin hem biyolojik hem de üvey ebeveynlerinden birlikte yetim aylığı alıp alamayacakları hususunu açıklamaya çalışacağız.
II- 5510 SAYILI KANUNDA YETİM AYLIĞI İLE İLGİLİ HÜKÜMLER
5510 sayılı Kanunun “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlıklı 34 üncü maddesinde; “MADDE 34- Ölen sigortalının 33 üncü madde hükümlerine göre hesaplanacak aylığının; … b) Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış çocuklardan;
1) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya,
2) Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60 oranında yitirip malûl olduğu anlaşılanların veya,
3) Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının,
her birine % 25’i,
c) (b) bendinde belirtilen çocuklardan sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma düşenlerle, ana ve babaları arasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölümü tarihinde evlilik bağı bulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler ile kendisinden başka aylık alan hak sahibi bulunmayanların her birine % 50’si,
… oranında aylık bağlanır.
Sigortalı tarafından evlât edinilmiş, tanınmış veya soy bağı düzeltilmiş veya babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümünden sonra doğan çocukları, bağlanacak aylıktan yukarıda belirtilen esaslara göre yararlanır.” hükümleri yer almaktadır.
III- TÜRK MEDENİ KANUNUNDA EVLATLIK MÜESSESESİ
08/12/2001 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “Evlat Edinme” Başlıklı 4 üncü ayrımında bulunan 305 ve 320 nci maddeleri arasında, evlatlık müessesesi hüküm altına alınmıştır.
Türk Medeni Kanununun 314 üncü maddesinde; “Madde 314 - Ana ve babaya ait olan haklar ve yükümlülükler evlât edinene geçer.
Evlâtlık, evlât edinenin mirasçısı olur.
Evlâtlık küçük ise evlât edinenin soyadını alır. Evlât edinen isterse çocuğa yeni bir ad verebilir. Ergin olan evlâtlık, evlât edinilme sırasında dilerse evlât edinenin soyadını alabilir.
Eşler tarafından birlikte evlât edinilen ve ayırt etme gücüne sahip olmayan küçüklerin nüfus kaydına ana ve baba adı olarak evlât edinen eşlerin adları yazılır.
Evlâtlığın, miras ve başka haklarının zedelenmemesi, aile bağlarının devam etmesi için evlâtlığın naklen geldiği aile kütüğü ile evlât edinenin aile kütüğü arasında her türlü bağ kurulur. Ayrıca evlâtlıkla ilgili kesinleşmiş mahkeme kararı her iki nüfus kütüğüne işlenir.
Evlât edinme ile ilgili kayıtlar, belgeler ve bilgiler mahkeme kararı olmadıkça veya evlâtlık istemedikçe hiçbir şekilde açıklanamaz.” hükümleri yer almaktadır.
Türk Medeni Kanununun 314 üncü maddesinde yer alan üstteki hükme göre, evlat edinme neticesinde reşit olmamış bulunan evlatlık, evlat edinenin velayeti altına girmekte, kendi ana ve babasının velayet hakkı sona ermekte, evlatlık, evlat edinenin mirasçısı olmakla beraber, asıl ailesindeki mirasçılık hakkını da muhafaza etmektedir.
IV- BİYOLOJİK EBEVEYNİNDEN YETİM AYLIĞI ALAN ÇOCUK EVLATLIK VERİLİRSE YETİM AYLIĞI KESİLMEZ