Ahmet TEK

1.GİRİŞ
Eurobond; bir şirketin veya ülkenin finansman ihtiyacını gidermek amacıyla yabancı para birimi cinsinden ihraç edilen borç senedidir. T.C. Hazine Müsteşarlığı ve Türkiye’deki bankalar ile diğer şirketlerce yurt dışında yabancı para biriminden ihraç edilen eurobondlar, yabancıların yanı sıra Türkiye’de yerleşik tasarruf sahiplerince de yatırım amaçlı iktisap edilmektedir.
Eurobond üzerinden elde edilen gelirler “faiz geliri” veya “satış kazancı” şeklinde gerçekleşir. Faiz geliri mevzuatımız açısından “Menkul Sermaye İradı”, satış kazancı ise “Değer Artış Kazancı” olarak vergilendirilmektedir.
Eurobond’lardan elde edilen faiz gelirlerindeki matrah hesaplanma şekli ve bu gelirlerin nasıl beyan edilmesi gerektiği hususlarını makalemizde anlatmaya çalışacağız.
2. Eurobond’un Tanımı ve Özellikleri
Eurobond; bir şirketin veya ülkenin finansman ihtiyacını gidermek amacıyla yabancı para birimi cinsinden ihraç ettikleri borç senetleridir.
Eurobond uzun vadeli tahvil olmasından dolayı, kuponlu olarak ihraç edilir. Eurobond’lar kuponlu tahviller olup, üzerlerinde çoğunlukla sabit kupon faizi olan ve para cinsine göre yılda bir veya iki dönem kupon faizi ödeyen enstrümanlardır.
Eurobond’un Temel Özellikleri:
Başta Amerikan Doları olmak üzere, Euro, Japon Yeni, İsviçre Frangı gibi döviz cinsleri üzerinden ihraç edilebilmektedirler.
Vade genelde 5-30 yıl arasındadır.
Uzun vadeli tahvil olmalarından dolayı, kuponlu olarak ihraç edilir. Genellikle kuponlar sabit faizlidir. Kupon ödeme dönemlerinde yatırımcıya düzenli bir nakit akımı sağlar. Anapara ve kupon ödemeleri ihraç edildiği döviz cinsi üzerinden yapılır.
USD tahviller 6 ayda bir, EURO tahviller ise yılda bir kupon ödemelidir. Kuponların faizleri yıllık basit faiz olarak ifade edilir.
Vade sonu beklenmeden piyasa koşulları çerçevesinde nakde çevrilebilir.
Eurobondlarda vade sonu beklenirse elde edilecek tutar çoğunlukla sabit ve bellidir. Vadeden önce kısmi/ tam bozum işlemi yapılabilir. İşlemin gerçekleşeceği zamanki piyasa fiyatına göre kar veya zarar oluşabilir.
Eurobondla İlgili Temel Kavramlar:
Temiz Fiyat : Uluslararası piyasalarda Eurobondlar temiz fiyat ile işlem görmektedir.
Kirli Fiyat : Gerçekleşen alım satımların takas işlemleri sırasında kıymet bedeli, birikmiş kupon faizi eklenerek hesaplanmakta ve birikmiş faizin de dahil olduğu fiyata “Kirli Fiyat” denilmektedir.
Birikmiş Faiz: Eurobond’un ihraç veya son kupon ödeme tarihinden alım - satımının yapıldığı tarihe kadar işleyen faizine birikmiş faiz denir.
3. Eurobond Kupon Ödemelerinde Matrah Hesaplanması
Eurobond faiz gelirine ilişkin yasal düzenlemeye 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 75’inci maddesinde yer verilmiştir. 193 sayılı GVK’nın 75’inci maddesinde; sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkül sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve benzeri iratların menkul sermaye iradı olduğu, 5’inci fıkrasında ise her nevi tahvil ve hazine bonosu faizlerinin menkul sermaye iradı olduğu belirtilmiştir.
Vergi uygulaması bakımından, Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetler de (Eurobond) Devlet tahvili ve Hazine bonosu gibi değerlendirilmektedir.