Ertelenmiş vergi, adından da anlaşılacağı üzere gelecek dönemlerde ödenecek vergileri ifade eder. İşletmelerde ticari hukuka yani temel muhasebe kavramlarına göre hazırlanan finansal tablolarda gösterilen “vergi öncesi kar” rakamı ile kurumlar vergisi beyannamesinde yer alan “vergilendirilebilir kar” rakamı arasında, özellikle vergilendirme amaçlı, ekonomik ve sosyal amaçlar nedeni ile önemli farklılıklar oluşmaktadır. Bunun sonucunda da, finansal tablolarda muhasebe standartlarına göre saptanmış kar rakamı (ticari bilanço karı) ile dönemin vergi yükümlülüğü (kurumlar vergisi beyannamesindeki vergilendirilebilir kar yani mali kar) üzerinden hesaplanan vergi arasındaki oransal ilinti, cari vergi oranlarını temsil etmemektedir. Sözü edilen uygulamalar sonucunda ortaya çıkan vergi avantajının mali tablolara “varlıklar” bölümünde, vergi dezavantajının ise “kaynaklar” bölümünde yansıtılması “ertelenmiş vergi farkları” kavramı ile ifade edilmektedir ..

Ertelenmiş vergi kavramının amacı, literatürde dönemsellik ilkesi ile ilişkilendirilmiştir. Dönemsellik ilkesi, işletmenin sürekli olması nedeniyle sınırsız kabul edilen ömrünün, belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasını ifade etmektedir . Bu kapsamda çalışmamız içerisinde ertelenmiş verginin hangi yöntemlerle hesaplandığı üzerinde durulacaktır.

Ertelenmiş Vergi Etkilerinin Hesaplanma Yöntemleri

Ertelenmiş vergi varlık ve ertelenmiş vergi yükümlülüklerinin muhasebeleştirme ve mali tablolar üzerindeki etkilerini güvenilirlik ve tutarlılık içerisinde göstermek amacıyla, net gelirler üzerinden alınan vergilerle ilgili olarak bir takım yöntemler uygulanmaktadır. Bu yöntemler literatürde yer alan yöntemlerdir. . Bu yöntemlerden en önemlileri ise vergi borçları yöntemi ile vergi erteleme yöntemi (vergi etkili muhasebe yöntemi)’dir. Vergi erteleme yöntemleri; erteleme, yükümlülük ve net vergi borçları yöntemlerinden meydana gelmektedir. Aşağıda bu yöntemlere göre ertelenmiş vergilerin hesaplanması ile ilgili gerekli açıklamalar yapılmış ve muhasebe standartlarınca benimsenen yöntemlere değinilmiştir.

Vergi Borçları Yöntemi