Ahmet TEK

Şirketler ticari hayatın gereği olarak ortaklarından, iştiraklerinden veya bağlı ortaklıklarından borçlanmaktadırlar. Ortaklardan yapılan borçlanmalar TL cinsinden olabildiği gibi döviz cinsinden de yapılabilmektedir. Hatta uygulamada ortaklarından TL cinsinden borçlanmış olan firmaların dövizdeki hareketlilikten dolayı paranın değerini koruyabilmek amacıyla TL cinsinden almış olduğu borçlarını da dövize endeksli olarak takip ettikleri görülmektedir.

85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 32 Sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Karar’a eklenen hükümlerden sonra firmaların yurtiçinde yerleşik kişi ortaklarından döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak borçlanması yasaklanmış olup, bu hususun dayanaklarını ve cezai yaptırımlarını makalemizde anlatmaya çalışacağız.

85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 32 Sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Karar’a Eklenen Hükümler

07/08/1989 tarih ve 32 Sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kararın 4. maddesine 13/09/2018 tarih ve 30534 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile “Türkiye’de yerleşik kişilerin, Bakanlıkça belirlenen haller dışında, kendi aralarındaki menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt veya finansal kiralama dâhil her türlü menkul veya gayrimenkul kiralama, leasing ile iş hizmet ve eser sözleşmelerinde sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamaz.” maddesi eklenerek Türkiye’de yerleşik kişilerin kendi aralarında döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak sözleşme yapamayacağı hususu hüküm altına alınmıştır.

Aynı kararla 32 Sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Karara Geçici 8. Maddesi eklenerek; “Bu Kararın 4’ üncü maddesinin (g) bendinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde, söz konusu bentte belirtilen ve daha önce akdedilmiş yürürlükteki sözleşmelerdeki döviz cinsinden kararlaştırılmış bulunan bedeller, Bakanlıkça belirlenen haller dışında; Türk parası olarak taraflarca yeniden belirlenir.” şeklinde düzenleme getirilmiştir.

Yani, 13/09/2018 tarih 30534 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Türkiye’de yerleşik kişiler arasındaki sözleşmelerde edimi döviz veya dövize endeksli olarak belirleme yasağı getirilmiş, daha önce yapılmış ve edimi döviz cinsinden olan sözleşmelerdeki edimin 13/10/2018 tarihine kadar TL’ye uyarlanması zorunluluğu getirilmiştir.

Yurtiçi Yerleşik Kişi Ortaklardan Borç Almanın Borçlar Kanunu’na Göre Hukuki Durumu

Şirketlerin ortaklarından borç alması ve aynı şekilde ortaklarına borç vermesi, özünde bir borç sözleşmesi olup, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun “Tüketim Ödüncü Sözleşmesi” başlıklı 386. maddesine dayanmaktadır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu 386’ncı maddesi aşağıdaki gibidir.

‘’MADDE 386- Tüketim ödüncü sözleşmesi, ödünç verenin, bir miktar parayı ya da tüketilebilen bir şeyi ödünç alana devretmeyi, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir.’’

Türk Borçlar Kanunu’nda tüketim ödüncü sözleşmesi için şekil şartı belirtilmemiş olup, yazılı bir sözleşme olmaksızın zımni olarak borç para verilmesi ve alınması durumunda da tüketim ödüncü sözleşmesi doğmaktadır. Bu nedenle şirketlerin ortaklarından borç alması veya ortaklarına borç vermesi işlemlerinin tüketim ödüncü sözleşmesi kapsamında yapıldığı kabul edilmektedir.

Yurtiçi Yerleşik Kişi Ortaklardan Döviz Cinsinden Borç Almanın 32 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’na Göre Yaptırımları

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 16/11/2018 tarih 30597 sayılı Resmi Gazetede, 2008-32/34 no’lu Tebliğde değişiklik yapılmasına dair 2018- 32/52 No.lu Tebliğ yayımlanmıştır. Anılan tebliğde tanınan istisnaların dışındaki bütün sözleşme edimlerinin 13.10.2018 tarihinden itibaren TL cinsinden olması zorunluluğu getirilmiştir.