İbrahim Tolga ESEN

Yıllara sari işlerde kazanç tespiti ile ilgili olarak Gelir Vergisi Kanununun (GVK) 42 -44'üncü maddelerinde özel düzenleme yer almaktadır. Bu işlerde kâr veya zarar işin bittiği yılda tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılır. Söz konusu işlerde vergilemenin işin bitim tarihi itibariyle yapılacak olması nedeniyle hazineye intikal edecek verginin gecikmesinin önlenmesi amacıyla Gelir Vergisi Kanunu’nun 94/3.maddesi ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15/1-a maddelerinde bu işleri yapanlara,iş devam ederken ödenen hak edişler üzerinden (avans olarak yapılan ödemeler dahil) % 3 oranında vergi tevkifatı yapılması öngörülmüştür.

Yıllara yaygın inşaat işi sözleşmelerinde iş devam ederken ödenecek hak edişlerden kesinti yapılmak suretiyle geri ödenmek üzere şantiye kurulumu, inşaat ekipman ve malzeme alımı gibi masrafları için müteahhide avans ödemesi yapılması hükmü bulunabilmektedir.

Avans ödemelerinden deGelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun yukarıda belirttiğimiz parantez içi hükmü gereği %3 oranında vergi kesintisi yapılır . İş devam ederken hazırlananraporlarda hak ediş bedelinden avans ödemesi mahsup edilir, kalan tutar üzerinden vergi kesintisi yapılır.

Yıllara yaygın inşaat işleri uzun bir zaman dilimine yayıldığı için oluşan enflasyon ihale bedelini aşındırabilmekte , bu ise işveren ve müteahhit arasında ihtilaflara yol açabilmektedir.Bu ihtilafları ortadan kaldırmak için uygulanan yöntemlerden bir tanesi yıllara yaygın inşaat ve onarım ihale bedellerinin döviz cinsinden belirlenmesidir.

Öte yandan Türk parası kıymetini koruma hakkında 32 sayılı kararda değişiklik yapan Cumhurbaşkanı kararı ile Türkiye'de yerleşik kişilerin,Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen haller dışında, kendi aralarındaki her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama, leasing ile iş, hizmet ve eser sözleşmelerinde sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırmaları yasaklanmıştır. Ancak yasak kapsamına girmeyen inşaat işleri yabancı para cinsinden ihale edilebilecektir.

Döviz cinsinden ihale edilen işlerde avans ve hak ediş ödemeleri üzerinden yapılacak tevkifatın matrahı, ödemenin yapıldığı tarihteki Türkiye Cumhuriyet MerkezBankası döviz alış kuru dikkate alınarak hesaplanan TL karşılığı tutar olacaktır.

Döviz cinsinden ihale edilen işlerde avans mahsubu yapılırken ise avansın ödendiği tarih ile hak edişten mahsup edileceği tarih arasında oluşan kur farkı üzerinden vergi tevkifatı yapılıp yapılmayacağı tartışma konusudur.

Gelir İdaresibu konuda verdiği özelgelerde avans ödemesi ile avansın mahsup edildiği hak ediş tarihi arasında oluşan kur farkı üzerinden ek bir ödeme yapılmadıkça tevkifat yapılmayacağı yönünde görüş vermekteydi. Ancak İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 15/02/2018 Tarih, 62030549-120[42-2014/228]-158888 Sayılı özelgede “avans tarihi ile hakediş ödemesi için faturanın düzenlendiği tarih arasında oluşan kur farklarından tevkifat yapılması gerektiği” ifade edilmiştir.

Döviz cinsinden alınan avanslarda ödeme ve mahsup tarihleri arasında meydana gelecek kur artışının nasıl vergileneceği ve bu  vergilemenin nasıl bir fark yaratacağını bir örnekle açıklayalım.