Mustafa YAVUZ

1. GİRİŞ

İlk olarak 2019 Aralık ayında Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve kısa süre içinde birçok ülkeye yayılan koronavirüs (COVID-19) hastalığı ülkemizde ilk defa 10 Mart 2020 tarihinde görülmüş ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından 11 Mart 2020 tarihinde pandemi olarak ilan edilmiştir. Bu salgın hastalık, hem toplum sağlığını, hem de ekonomik hayatı derinden etkilemiştir.

Söz konusu salgının ülkemizdeki ekonomik ve mali etkilerini azaltmak amacıyla çeşitli önlemler alınmıştır. Bu çerçevede alınan önlemlerden birisi de, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) kapsamında belli sektörler ve kişiler için mücbir sebep ilan edilmesidir. Anılan Kanunun verdiği yetkiye istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığınca 24 Mart 2020 tarihinde yayımlanan 518 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile COVID-19 salgınından ve alınan tedbirlerden doğrudan etkilenen mükelleflerin vergi ödevlerini yerine getirmesi bakımından belli sektörler ve kişiler için koronavirüs mücbir sebep hali olarak kabul edilmiştir.

Mücbir sebep ilan edilen mükellefler açısından mevzuatta öngörülen bazı vergisel yükümlülükler belirli bir süre ertelenmiştir. Bu bağlamda, Ticari Defterlere İlişkin Tebliğin 15. maddesinin ikinci fıkrasına istinaden, tacirler tarafından tutulması zorunlu olan ve ticari defterler arasında yer alan yevmiye defterinin kapanış onayının yaptırılma süresi de uzamıştır.

İşte bu çalışmada, koronavirüs dolayısıyla ilan edilen mücbir sebep halinin yevmiye defterlerinin kapanış onayına etkisi tüm yönleriyle ele alınmış ve incelenmiştir.

2.KORONAVİRÜS NEDENİYLE MÜCBİR SEBEP HALİ KAPSAMINA ALINAN SEKTÖRLER

Hayatın akışı içerisinde mevzuattan kaynaklanan vergisel yükümlülüklerin öngörülen süreler içerisinde ifa edilmesine mani olacak durumlar meydana gelebilmektedir. Söz konusu durumları göz önünde bulunduran kanun koyucu; sürelerin kesilmek, durmak ya da ek süre vermek suretiyle sürelerin uzamasına neden olan müesseselere vergi kanunlarında yer vermiştir. Anılan düzenlemelerden birisini de “mücbir sebep” halleri oluşturmaktadır. Vergi hukukunda mücbir sebep, mükelleflerin kanuni ve idari sürelere bağlı vergi ödevlerini yerine getirmelerine engel olan sebeplerdir. Mücbir sebep halinde, kişi ile meydana gelen sonuç arasındaki nedensellik bağı ortadan kalkmaktadır.

Buradan hareketle, VUK’un 13. maddesinde(6) mücbir sebep halleri sayılmış ve aynı Kanunun 15/3. maddesinde de Hazine ve Maliye Bakanlığına mücbir sebep sayılan haller nedeniyle bölge, il, ilçe, mahal veya afete maruz kalanlar itibarıyla mücbir sebep hali ilan etme ve bu sürede vergi ödevlerinden yerine getirilemeyecek olanları tespit etme yetkisi verilmiştir.