Arabuluculuk kavramı, tarafların ihtilaflı oldukları meseleler üzerinden görüşme yaptıkları bir uyuşmazlık çözüm metodunu ifade etmektedir. Dünyanın birçok ülkesinde başarı ile uygulanan bu hukuki sürecin ihtilafların sonuca bağlanmasında en etkili yöntem olduğu görülmektedir. Bu süreçte taraflar konusunda uzman bir veya birkaç arabulucunun huzurunda ihtilaflı konular üzerinde müzakere edebilmekte, bu yöntemle serbest iradeleri doğrultusunda en uygun sonuca kendi iradeleri doğrultusunda ulaşabilmektedirler. Bu yöntem sayesinde; taraflar uzun uzadıya dava süreci ile muhatap olmadığı gibi, dava sürecinin getirdiği maddi ve manevi külfetten, bunun yanı sıra zamandan ve mekandan tasarruf etmiş olmaktadırlar.

7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanununda getirilen düzenlemeyle; 01/01/2018 tarihinden itibaren çalışma hayatında yeni bir döneme başlangıç yapılmış oldu. Bu Kanunun yürürlüğe girmesi ile tarafların çalışma mevzuatında serbestçe üzerinde tasarruf edebildikleri konularda dava yoluna gitmeden önce bir "arabulucuya" başvurma zorunluluğu getirilmiştir. Peki hukuken üzerinde "serbestçe tasarruf" edilebilenden anlaşılması gereken nedir, bu konuya açıklık getirelim.

Serbestçe tasarruf edilebilenden anlaşılması gereken; mahkeme tarafından resen araştırılması şart olmayan; genelde kamu düzenini ilgilendirmeyen, mutlak bir mahkeme ilamı gerektirmeyen, taraflar dışındaki üçüncü kişilere, kurumlara ve kamuya herhangi bir zarar teşkil etmeyen, tarafların kendilerini ilgilendiren ihtilaflardır. Bunlar özetle tarafların "sulh olmak" suretiyle sona erdirebilecekleri özel hukuk uyuşmazlıklarıdır. Gerçekten de çalışma mevzuatı açısından bakıldığında yasanın "dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3 üncü maddesinde; "Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır" hükmü yer almaktadır. Bu konuların taraflar arasında serbestçe tasarruf edebildikleri konular olduğu açıktır. Ancak bu hükümle, genel bir çerçeve çizilmiştir. Dolayısıyla zorunlu arabuluculuk çözüm sürecine elverişli alt başlıkların neler olduğu önem arz etmektedir. Başlıklar halinde örneklendirelim.