İmdat TÜRKAY

“Çok param olduğu için çalışanlara iyi maaş veriyor değilim, aksine iyi maaş verdiğim için çok para kazanıyorum.”

Sanayici-Mucit Robert BOSCH

1. Giriş

Ülkemizde kayıtdışı ekonomi ile mücadele kapsamında son yıllarda gerek kayıtlı ekonomiyi teşvik etme gerekse vergi ve sigorta prim kaybını önlemek için ilgili Devlet kurumları tarafından sürekli olarak eylem planları uygulanmaktadır. Bu eylem planları ile bir taraftan kayıtdışı istihdamın önüne geçilmeye çalışılmakta, diğer taraftan da işverenlerle çalışanlar arasındaki mali konular belli bir standarda kavuşturulmaya ve kayıt altına alınmaya çalışılmaktadır. Belli bir çalışan sayısına ulaşan işverenlerin ücret ödemelerini banka yoluyla yapması da bu eylem planları kapsamında gerçekleştirilen bir durumdur. Kayıtdışı ekonomik faaliyetler ve kayıtdışı istihdam konusu sadece toplumu ve çalışanları madur etmemekte ilgili sektördeki tüm firmaları da haksız rekabetten dolayı madur etmektedir.

Bir işverene bağlı olarak çalışan milyonlarca ücretli; zaman zaman kayıtdışı olarak çalışma, ücret ödemelerinin yapılmaması veya eksik yapılması, asgari geçim indiriminin eksik veya hiç ödenmemesi, ücret matrahından yapılması gereken indirimlerin (şahıs/hayat sigorta primi, engellilik indirimi vb.) dikkate alınmaması, ücretin bir kısmının elden bir kısmının bankadan ödenmesi, gelir vergisinin yanlış hesaplanması vb. gibi birçok ihtilafları işverenleri ile yaşayabilmektedir. Çoğu zaman ücretli-işveren ihtilafında işverenler güçlü çalışanlar ise işlerini kaybetmemek için zayıf durumda olmaktalar ve haklarını arama noktasında maalesef yetersiz kalmaktadırlar. Çalışmamızda birkaç soru ve cevapla, ücretlilerin işverenlerine karşı olan yasal haklarını ne şekilde kullanmaları gerektiği konusu incelenecektir.

2. Kayıtdışı İşçi Çalıştıran İşverenler Nereye Şikayet Edilecektir?