Altar Ömer ARPACI

Gelir Vergisi Kanununa göre ticari kazanç, gerçek(1)ve basit usulde olmak üzere iki şekilde tespit edilmektedir. Bununla birlikte küçük ticaret ve sanat erbabına yönelik olarak 4369 sayılı Kanunla(2)getirilmiş olan basit usulün kurumlarda uygulama imkanı yoktur. Basit usulde vergilendirme, ticari veya sınai faaliyet ile iştigal eden bazı mükelleflerin işlerinin mahiyet ve öneminin ticari defter tutulmamasını gerektirmesi(3) dolayısıyla bu mükelleflerle ilgili bir vergilendirme usulü olup 4369 sayılı Kanun öncesi Gelir Vergisi Kanunu’nda yer alan götürü usulde vergilendirme esası yerine 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere getirilmiştir.

Ticari kazanç elde edenlerden Gelir Vergisi Kanunu’nun 47 ve 48’nci maddelerindeki yazılı şartları topluca taşıyanların kazançları basit usulde vergiye tabi tutulur. (4)

Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır. Bu usulde vergilendirilenler ikinci sınıf tüccarlar hakkındaki hükümlere tabi olduklarından dolayı kazancın tespiti sırasında emtia ticareti ile uğraşanlarca hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri hasılata, hesap dönemi başındaki emtia mevcudunun değeri ise giderlere ilave edilecektir. Ancak, bu usulde vergilendirilenler işletmede kullandıkları sabit kıymetleri gider yazamayacak ve bunların üzerinden amortisman ayıramayacaklardır.

6360 sayılı Kanun’un “Büyükşehir Belediyesi Kurulması ve Sınırlarının Belirlenmesi” başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekildedir:

“Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, (22.03.2013 tarih ve 28595 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6447 sayılı Kanun’un 1/1 maddesiyle eklenen ibare. Yürürlük: ilk mahalli idareler genel seçiminde) Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.”

2013/5080 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ise aşağıda ki şekildedir;

Madde: 1- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 12.01.1995 tarihli ve 95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının eki Kararın 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “nüfusu 30.000’den az olan yerler” ibaresinden sonra gelmek üzere ile 12.11.2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında büyükşehir belediyesi kurulan ve büyükşehir belediyesi sınırları içerisine alınan yerler” ibaresi eklenmiştir.

Madde: 2 - Bu Karar, yayımını izleyen ilk mahalli idareler genel seçiminin yapıldığı tarihte yürürlüğe girer.

Büyükşehir belediyesi olan illerin (Erzurum, Diyarbakır, Sakarya ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisine alınan yerlerden, yeni bağlanan mahallelerle birlikte 2000 yılı genel nüfus sayımındaki nüfusu 30.000’den az olan yerler ile 12.11.2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında büyükşehir belediyesi kurulan ve büyükşehir belediyesi sınırları içerisine alınan yerler hariç), mücavir alan sınırları dahil olmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde izleyen bölümde belirtilen faaliyetleri yapan mükellefler gerçek usulde vergilendirilirler. Bu makalemizde Basit Usulde vergilemenin genel esasları ve büyükşehir belediyesi sınırları içinde faaliyet gösteren mükellefler açısından basit usulde vergilendirilme açıklanmaya çalışılacaktır.

BASİT USULDE VERGİLENDİRİLEN MÜKELLEFLERE SAĞLANAN KOLAYLIKLAR