Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinde tanımlanan gayrimenkul sermaye iradının elde edilmesi tahsil esasına bağlanmış ve gayrimenkul sermaye iratlarında gayrisafi hasılat, Gelir Vergisi Kanunu’nun 70'inci maddesinde yazılı mal ve hakların kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde o yıla veya geçmiş yıllara ait olarak nakden veya aynen tahsil edilen kira bedellerinin tutarıdır. Genel kural böyle olmakla beraber, bazı istisnai hallerde hasılat olarak gerçek kira yerine emsal kira bedeline itibar edilir. Emsal kira bedeli, bedelsiz veya düşük bedelle kiraya verilen mal ve hakların kira gelirinde asgari bir had tespiti, bir başka ifade ile kiracı ve kiralayanın serbest iradeleriyle belirlenmiş kiralama işlemlerinde bedelin eksik veya düşük gösterilmesini ve böylece vergi matrahının aşınmasını önlemek için gelir vergisi sistemine eklemiş olan bir otokontrol müessesesidir.

KONUYLA İLGİLİ YASAL DÜZENLEME

Gelir Vergisi Kanunu’nun “Emsal Kira Bedeli Esası” başlıklı 73’üncü maddesine göre; “Kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedelinden düşük olamaz. Bedelsiz olarak başkalarının intifaına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedeli, bu mal ve hakların kirası sayılır. Bina ve arazide emsal kira bedeli, yetkili özel mercilerce veya mahkemelerce takdir veya tespit edilmiş kirası, bu suretle takdir veya tespit edilmiş kira mevcut değilse Vergi Usul Kanunu'na göre belirlenen vergi değerinin % 5'idir. Diğer mal ve haklarda emsal kira bedeli, bu mal ve haklarının maliyet bedelinin, bu bedel bilinmiyorsa, Vergi Usul Kanunu'nun servetlerin değerlendirilmesi hakkındaki hükümlerine göre belli edilen değerlerinin % 10'udur.

Aşağıda yazılı hallerde emsal kira bedeli esası uygulanmaz: