Ahmet TEK

Bedelsiz sermaye artırımı, öz sermaye unsurlarının kullanılarak ödenmiş sermayenin arttırılması işlemine verilen addır. Söz konusu duruma hisse bölünmesi adı da verilmektedir.Bedelsiz sermaye artırımı sonucunda mevcut pay sahiplerine artırım oranında yeni hisseler bedelsiz olarak dağıtılmaktadır. Bu şekilde şirketin öz sermayesi değişmeyecek ancak ödenmiş sermayesi artmış olacaktır. Bu işlemde şirketin piyasa değeri değişmemiş olacaktır. Çalışmamızda bedelsiz elde edilen hisse senetlerinin durumuna ve muhasebeleştirilmesine değinilmiştir.

 BEDELSİZ ELDE EDİLEN HİSSE SENETLERİNİN DURUMU VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

 Sermaye Yedekleri Kullanılmak Suretiyle Sermaye Artırımında Bulunulması ve Muhasebeleştirilmesi

1 Seri No’lu Kurumlar Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nde yer alan hüküm “Sermaye yedekleri kullanılmak suretiyle sermaye artırımında bulunulması neticesinde sermaye artırımı nedeniyle verilecek bedelsiz hisse senetlerinin, bu şirkete iştirak edenler yönünden aktif ve pasiflerinde bir artışa neden olmaması gerekir. Dolayısıyla, bedelsiz hisse senetleri nedeniyle aktifte tutulan hisselerin sadece adedi değişecek, bedelinde değişme olmayacaktır.” şeklindedir.

Tebliğde yer alan hükme göre şirket tarafından herhangi bir muhasebe kaydı yapılmaması gerekir. Ancak sermaye yedeklerinden yapılan bir artış sonucu iktisap edilen bedelsiz hisselerinin de bir nominal değeri vardır ve bu hisseler için de muhasebe kaydı yapılması mümkündür. Nitekim 1 Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde “523-İştiraklerden Yeniden Değerleme Artışları” hesabı; “İşletmenin iştirakleri ve bağlı ortaklıkları, bünyesinde yapılan yeniden değerleme dolayısıyla oluşan değer artışları sermayeye eklenmesi sonucunda, işletmeye bedelsiz olarak verilen hisse senetleri ve payları bu hesabın alacağına, 242 - İŞTİRAKLER veya 245 - BAĞLI ORTAKLIKLAR hesaplarının borcuna kaydedilir.” şeklindedir. 

Yukarıda yer alan bilgiler dahilinde örnek üzerinde muhasebe kaydını yapalım. Örneğin; “X” A.Ş.’nin hisse senedi ihraç primlerini sermayeye ilave etmeye karar verdiğini ve arttırılan sermaye kadar ortaklara bedelsiz hisse senedi verdiğini varsayalım.Şirketin hisse senedi ihraç primlerinin sermayeye ilave edilmesi muhasebe kaydı aşağıdaki gibi olacaktır.

_________________________ / ___________________________

520-Hisse Senedi İhraç Primleri Hs. XXX

                                                           500-SermayeXXX

Sermaye Yedeğinin Sermayeye Eklenmesi

_________________________ / ___________________________

Bedelsiz hisse senedi iktisap eden ortağın yapacağı muhasebe kaydının ise aşağıdaki gibi olması gerekmektedir.

_________________________ / ___________________________

242-İştirakler Hs. XXX

                                        523-İştirakler Yeniden Değerleme ArtışlarıXXX

_________________________ / ___________________________

2.2. Dönem Karından Ayrılan Yedekler Kullanılmak Suretiyle Sermaye Artırımında Bulunulması ve Muhasebeleştirilmesi